قرن و نيم ، آن‌گونه كه حساب مىكنم ، آرام گرفت ؛ درحالىكه در آن مكان يا اطراف آن ، كسى به خاك سپرده نشد . از اين مدت ، قبر مبارك امام على ( ع ) به مدت 88 سال در اختفاى كامل بود ، مگر براى اهل بيت ( عليهم السلام ) و افراد معدود و اندكى از ياران و دوستداران آنها . در اين سال‌ها ، اموىها با انواع روش‌ها مىخواستند تا مكان دقيق قبر را پيدا كنند . ازاين‌رو قبرهاى ظاهر كوفه ( اطراف آن ) را نبش كردند ؛ به‌گونه‌اى كه گفته شده است ، حجاج بن يوسف ثقفى در ظاهر ( اطراف ) كوفه ، به دنبال قبر امام على ( ع ) ، سه هزار قبر را نبش كرد تا پس از دستيابى به پيكر مطهر ، آن را مثله كند يا از بين ببرد تا هيچ اثرى از آن باقى نماند . « شيخ جعفر محبوبه » در كتاب « ماضى النجف و حاضرها » مىنويسد : اما خداوند نقشه‌اش را نابود كرد و او را نااميد ساخت و قبر ولىاش را حفظ نمود ؛ همچنان‌كه ديگران را در اين راه ، نااميد ساخت . مدت 43 سال است كه مكان قبر ايشان در آنجا ، آشكار شده و معروف است . روى آن نيز گنبدى برپا شده است . « 1 » اما منبعى را مطالعه نكرده‌ام كه مدفون بودن كسى را در جوار آن حضرت ( ع ) و در همان مكان تأييد كرده باشد ؛ مگر پس از گذشت ساليان زياد . همچنين بعيد نمىدانم بعد از آنكه مكان قبر امام على ( ع ) شناخته شد ، مردم شروع به دفن كردن مردگان خود در جوار آن حضرت ( ع ) نموده باشند . اما اگر همچنين اتفاقى افتاده باشد ، بىترديد دفن شدگان در سده‌هاى گذشته ، بسيار كمتر از دفن شدگان سده‌هاى اخير مىباشند . بدون شك ، شكل‌گيرى نجف آن روز ، در جوار قبر مطهر امام على ( ع ) نبوده

--> ( 1 ) . ماضي النجف و حاضرها ، شيخ جعفر محبوبه ، ج 1 ، ص 39 ؛ به نقل از منتخب التواريخ ، ص 221 و روضات الجنات ، زمجي ، ص 158 .