رقابت فرهنگى مشرق و مغرب ميان اين دو حوزهء علمى يعنى : حوزهء علمى خاورزمين و حوزهء علمى باخترزمين ، يا بهتر بگويم ميان دربار امويان اندلس و شهر قرطبه و دربار خاندان عباسى در خاورزمين و بغداد علاوه بر رقابت شديد سياسى همچشمى و رقابت فرهنگى ، ادبى ، هنرى دامنه‌دارى وجود داشته است . عمال و جواسيس و نمايندگان دربار خلافت امويان در اندلس سرتاسر خاورزمين و شهر بغداد را زير پاى گذاشته و با صرف پولهاى گزاف دانشمندان و ادبا و فقهاى مشرق‌زمين را به روى آوردن بديار مغرب و اندلس ترغيب و تشويق مىكردند ، محصولات فكرى و آثار علمى و ادبى دانشمندان مشرق را با انواع وسائل مىربودند ، و بزر و به بهاى گران مىخريدند و به قرطبه مىبردند . مىگويند : هنگامى كه ابو الفرج اصفهانى كتاب مهم و بزرگ خود : « الاغانى » را - كه در موضوع خود شاهكار بىمانندى است - تأليف كرد ، و نسخهء آن كتاب را از اصفهان برداشته و راه بغداد را در پيش گرفت وى معاصر خليفه اموى الحكم المستنصر ( 366 - 350 ه ) بود ، در ميان راه عمال و كاركنان آن خليفه به او رسيدند ، و هزار - دينار زر به او عرضه كردند تا نسخهء از آن كتاب را بايشان بدهد و آنان آن كتاب را پيش از آنكه در بغداد و در دربار آل عباس شهرتى يابد - در شهر قرطبه در دربار خلافت امويان در اسپانيا انتشار دهند ؟ 1 آگاهى دربار اموى در اندلس از تأليف چنين كتاب در شهر اصفهان - كه در قلب امپراطورى اسلامى در مشرق‌زمين قرار داشت - نشانهء اين است كه دستگاه جاسوسى و ديده‌بانى عظيم و وسيعى براى كسب اطلاعات و جلب اخبار سياسى ، و ربودن آثار علمى و محصولات فرهنگى در اختيار دربار قرطبه بوده ، و در اين زمينه فعاليت دامنه‌دارى داشته است . خليفهء اموى الناصر لدين اللّه عبد الرحمن و پسرش الحكم المستنصر در تأسيس كتابخانه‌ها ، ترجمه ، تأليف ، نشر كتب و آثار فلاسفه و علماء بنياد بيمارستانها ، دانشگاهها ، معاهد ، حوزه‌هاى علمى و تشويق مؤلفين كوشش فراوان داشته‌اند .

--> ( 1 ) - تاريخ ابن خلدون ( العبر ) ج - 4 - ص 146 و تاريخ التمدن الاسلامى - ج - 4 ص 193