اصالة البراءة پس از اينكه به‌عنوان مقدمه با كليات باب اصول عمليه آشنا شديم ، اينك وارد اصل مبحث مىشويم . اصل اول از اصول عمليه عامه كه در سراسر فقه جريان دارد ، اصل برائت است . مفاد اصل برائت اين است كه اگر در مورد فلان موضوع ( نظير اقامه در نماز ) حكم واقعى وجوب بوده ولى شما در ظاهر آن را ترك نمودى ، در اثر شك و اجراى اصل برائت ، فرداى قيامت معاقب نخواهى بود ، بلكه معذور هستى . همچنين اگر تصادفا فلان موضوع ( مثل استعمال دخانيات ) حكم واقعىاش حرمت بوده ولى شما با اجراى اصل برائت و حكم به اباحهء ظاهريه ، آن را مرتكب شدى ، عقاب نخواهى شد . مورد استفاده از اين اصل ، شك در اصل تكليف است ؛ چه وجوبيه و چه تحريميه ، حال در مواردى كه شك در اصل تكليف داريم - چه ايجابى و چه تحريميه - ، آيا مجراى اصالة البراءة است يا اصالة الاحتياط ؟ در اين زمينه اقوال نظرات فراوانى مطرح است كه عمدتا و نوعا قائل به تفصيل هستند ، ولى دو نظريه از همه مهم‌تر است كه ما همان‌ها را طرح مىكنيم : 1 . بيشتر اصوليان برائتى هستند . 2 . بيشتر اخباريان احتياطى هستند ( در شبهات حكميه تحريميه ) . البته به اخبارىها چهار قول نسبت داده شده كه مرجع تمام آنها به لزوم اجتناب از محتمل التكليف است : قول به حرمت ظاهريه ، قول به حرمت واقعيه ، قول به توقف ، قول به احتياط .