الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
201
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
روايات خاصهاى كه در ابواب خاصه ذكر شده و شيخ در رسائل آورده ) بنابراين روايات از اين جهات كمبودى ندارند آرى ، شيخ انصارى رحمه اللّه در كتاب رسائل به دنبال نقل اين اخبار تشكيك نموده و فرموده : برخى از اين روايات صحيح و عالى السند هستند ، ولى با كمال تأسف دلالت آنها ناتمام است و برخى ديگر از احاديث كه دلالتشان قوى است از حيث سند خدشه دارند ، حال اگرچه جناب شيخ چنين مناقشهاى دارد ، ولى خود ايشان در پايان بحث به همين اخبار اعتماد نموده و استدلال كرده به اين كيفيت كه : به مجموع اين روايات مىتوان استدلال كرد از اين راه كه رواياتى كه داراى سند طلايى هستند ضعف سند بقيه را جبران مىكنند و رواياتى كه دلالتشان طلايى است ضعف دلالت بقيه را جبران مىكنند و روى هم رفته مىتوان به اين اخبار استدلال كرد . با حفظ اين مقدمه بر ماست كه روايات را يكبهيك مطرح نموده و مقدار دلالت هركدام را بر مدّعا بررسى كنيم و مجموع روايات مورد بحث پنج روايت است . حديث اول [ : صحيحهء اولى زراره ] اولين روايت از مجموعهء پنج روايت حديث صحيحهء اولى زراره است : پيرامون اين حديث كه در دو مقام بحث مىكنيم : 1 . بحث سندى : اين حديث مضمره است ؛ يعنى راوى نام امام را كه صريحا ذكر نكرده فقط به صورت ضمير آورده مثلا گفته : قلت له يا قيل له و لكن اضمار ضررى به اعتبار حديث نمىزند ؛ زيرا سائل شخصيتى مثل زراره است كه فقيه در دين است و چنين فردى با آنهمه جلالت قدر و علوّ مقام از غير امام عليه السّلام چنين سؤالاتى را نمىپرسد پس حتما مسئول منه امام عليه السّلام است و علامه طباطبايى معروف به بحر العلوم در كتاب الفوائد الرجالية فرمود : مروى عنه امام باقر عليه السّلام است . 2 . بحث متنى : اصل روايت از اين قرار است : زراره مىپرسد : انسانى وضو داشت ، ولى خواب بر او هجوم آورد و يك يا دو چرت زده آيا وضوى او باطل شده و دوباره بايد وضو بگيرد يا خير ؟ امام عليه السّلام فرمود : گاهى چشم مىخوابد ( چشم عضوى است كه زودتر از ساير اعضا