الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
305
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
ملزوم قطعا ثابت است ؛ چون اگر قدرت بر انشاى روز اول نبود آفريده نمىشد « ادل دليل على امكان شىء وقوعه » قطع به لازم حتمى است و اين ربطى به قياس ندارد كه يك امر ظنى است ، ثانيا برفرض كه آيه دلالت بر قياس كند اما اين قياس ، قياس اولويت است ؛ يعنى آيه مىگويد : اگر خداوند قدرت بر انشاى روز اول دارد پس به طريق اولى قدرت بر احياى دوباره دارد چون اين كار به مراتب آسانتر است ( نظير كارى كه يك مخترع ماشين انجام مىدهد كه اختراع قطعات ماشين روز اول بسى مشكلتر بوده ، ولى او را انجام داده حالا كه دوباره قطعات ماشين را باز كرده جمع كردن آنها و به صورت مجموعهاى منظم گذاشتن به طريق اولى انجام مىگيرد چون به مراتب آسانتر است ) پس اين قياس از نوع قياس اولويت است و ربطى به قياس مساوات ندارد ( كه اصل و فرع در ملاك مساوى باشند ) و حال آنكه مطلوب شما اثبات حجيت قياس مساوات است . آيهء سوم : قرآن در آيه 95 سورهء مائده مىفرمايد : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ ( به همين بخش اخير استدلال شده است ) . توضيح اينكه اگر كسى در حال احرام عمدا صيدى را كشت بايد كفاره بدهد و كفارهاش مثل آن چهارپايى است كه كشته ، يعنى اگر مثلا شترمرغ را كشته مماثل او را كه شتر است كفاره بدهد و اگر آهو را كشته مماثل او را كه گوسفند است كفاره بدهد و اگر گاو وحشى كشته مماثل او را كه گاو اهلى است بدهد ، خلاصه قياس نموده حكم مماثل را به مماثل . جوابش اين است كه كداميك از اينها اصل و كدام فرع است ؟ و اصلا چه ربطى به قياس مورد بحث ما دارد ؟ آيه چهارم : قرآن در آيه 90 سورهء نحل مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ . كيفيت استدلال : به كلمه عدل استدلال نمودهاند كه به معناى مساوات است و با مورد قياس همسان است ، بهتر آن است كه همان سخن مرحوم مظفر را بزنيم كه : الغريق يتشبث بكل حشيش او طحلب ؛ و اين آيات ارتباط به باب قياس ندارد .