جملهء اخير عود مىكند گفتارشان ناظر است به مواردى كه از قبيل قسم دوم تفصيل ما باشد ، يعنى آنجا كه موضوع مكرر شده . و آن كسانى كه مىگويند استثنا به جميع جمل عود مىكند ، گفتارشان ناظر است به مواردى كه از قبيل قسم اول تفصيل باشد ، فالنزاع لفظى . تذكر : اين توجيه ، به درد قول اول و قول ثانى مىخورد ولى به درد قول ثالث نمىخورد . يمكن ان يقال كه اين قول سوم را مصنف رد كرده و قبول ندارد . 9 . تخصيص عام با مفهوم نهمين بحث از مباحث عام و خاص ، در اين رابطه است كه آيا دليل عام منطوقى را ، توسط دليل خاص مفهومى ، مىتوانيم تخصيص بزنيم يا نه ؟ مقدمتا بايد به سه نكته توجه كنيم : 1 . دليل عام و دليل خاص ، از لحاظ منطوقى بودن يا مفهومى بودن ، به چهار قسم تقسيم مىشوند : الف . گاهى هر دو منطوقى هستند ؛ يعنى از منطوق كلام استفاده مىشوند . مانند : اكرم العلماء و لا تكرم الفساق منهم ، و تمام مباحثى كه تا به حال مطرح كرديم و امثله‌اى كه در باب عام و خاص زديم ، همه مربوط به همين قسم بود . ب . گاهى هر دو مفهومى هستند ؛ يعنى از مفهوم كلام استفاده مىشوند . مثلا يك دليل گفته خبر اگر متواتر بود ، بپذير . مفهومش اين است كه اگر واحد بود ، نپذير . چه خبر واحد عادل و چه فاسق . اين مفهوم عام است . دليل ديگرى گفته : إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا . مفهومش اين است كه اگر عادل خبرى آورد ، بپذير . اين مفهوم نسبت به مفهوم اخص مطلق است . ك . و گاهى عام ، مفهومى است و خاص ، منطوقى . مثلا يك دليل گفته اذا خفى الاذان فقصر . مفهومش اين است كه اذا لم يخف الاذان فلا تقصر سواء خفى الجدران ام لا . منطوق جملهء ديگرى مىگويد اذ خفيت الجدران فقصر ، كه اين منطوق نسبت به آن مفهوم اخص مطلق است .