الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
129
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
و بعضىها [ مثل آخوند رحمه اللّه ] گفتهاند : دلالت جملهء خبرى در مقام طلب بر وجوب آكد است . و مؤكدتر است از دلالت جملهء انشائيه به جهت اينكه در جملهء خبرى ، كان امام عليه السّلام اصل تحقق و وقوع امتثال را از مكلف مسلم و مفروغ عنه گرفته و دارد به صورت اخبار مىگويد كه اين كار را خواهد كرد ، اين تأكيد بيشترى را به همراه دارد و حاكى از آن است كه مولى به هيچ وجه راضى به ترك آن عمل و خالى بودن صفحهء وجود از آن نيست . تنبيه دوم : در اين تنبيه ، دربارهء دو نوع امر بحث مىكنيم : 1 . امر عقيب حظر . 2 . امر عقيب توهم حظر . گاهى مولى جلوتر مخاطب و عبد را از انجام كارى منع نموده و پس از مدتى دوباره به انجام آن كار امر مىكند ؛ اين را امر عقيب الحظر گويند و گاهى از ناحيهء مولى و متكلم مستقيما منعى و حظرى نرسيده ولى مخاطب و عبد پيش خود چنين مىپنداشت كه از انجام اين كار ممنوع است ؛ به دنبال اين توهم منع مولى او را به انجام اين كار امر مىكند ؛ اين امر را عقيب توهم الحظر گويند . دو مثال : 1 . طبيب تا امروز به بيمار مىگفت : لا تشرب الماء ، ولى امروز مىگويد : اشرب الماء ، يا خود مريض توهم مىكرد كه از شرب الماء بايد دورى كند ولى طبيب گفت : اشرب الماء . 2 . در حال احرام ، حاجى از صيد نمودن ممنوع است و اگر صيد كند ، كفاره دارد و بعد از خارج شدن از احرام هم خيال مىكرد كه بايد صيد نكند . خداوند فرمود : وَ إِذا حَلَلْتُمْ فَاصْطادُوا ، و امر به صيد كرده ، حال اينگونه اوامر ، ظهور در چه معنايى دارند و دلالت بر چه مىكنند ؟ چهار نظريه وجود دارد . 1 . اكثر عامه گفتهاند كه : ظهور در وجوب دارد مثل ساير اوامر . 2 . مرحوم آخوند فرمودهاند : ظهور در ترخيص دارد يعنى فقط آمده و ممنوعيت را برداشته بدون اينكه دلالت كند بر اباحه و يا استحباب و يا وجوب . 3 . مشهور علماى شيعه فرمودهاند : ظهور در اباحه دارد .