سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
6
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و دانشى است و نه براى پدران پيشين آنان و اين بزرگتر كلمه دروغ و ركيك نامعقولى است كه بدون فكر و رويّه از دهن آنان خارج ميگردد و اين چنين دروغى است كه از فرط بزرگى آن در سوره مريم آيه 89 فرموده تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدًّا أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمنِ وَلَداً . فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ عَلى آثارِهِمْ إِنْ لَمْ يُؤْمِنُوا بِهذَا الْحَدِيثِ أَسَفاً خطاب برسولش مينمايد كه تو از شدّت حزن و اندوه بر كفر آنان و به اين كلمه بزرگى كه از دهن آنها بيرون ميآيد چنان محزون و متأسّفى كه شايد خودت را از غصّه بكشى و آيه اشاره بجدّيت و استقامت و پايدارى رسول است بر تبليغ امر رسالت ، و شايد نظر بعلم حضرتش باشد كه اين سيه بختان در اثر كفر و نسبت ولد به خدا دادن خود را در چه مهلكه بزرگى انداختهاند و تو از شدّت تأسف بر حال آنها و آن عذاب سختى كه براى آنان مهيّا گرديده چنين متأسفى كه نزديك است خود را هلاك گردانى . إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا بعضى ( ما ) را بمعنى من موصوله گرفتهاند يعنى انبياء و اولياء و حكماء و علماء زينت زمينند كه زمين بوجود آنها برپا است . آيه ظاهرا ميخواهد براى تسلّى دل رسولش كه بداند حكمت و سنت الهى چنين اقتضاء نموده بوى خبر ميدهد كه ما زمين را زينت و آراسته گردانيديم و بانواع و اقسام زيبايىها از اشجار و نباتات و حيوانات و درياها و كوهها و مناظر طبيعى زينت داديم و بانواع جواهرات آراسته گردانيديم و چنين كرديم براى اينكه اهلش را بيازمائيم و آنان را در مورد امتحان واقع گردانيم تا دانسته شود كه كدام يك عملشان نيكوتر است . وَ إِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً ( صعيد ) جايى را گويند كه گياهى در آن نباشد ، و ( جرز ) زمينى است كه نباتى از آن روئيده نميشود .