خلاصه ذات احديت بشر را متنبّه ميگرداند كه بدانيد زينت و زيبائيها كه در زمين مشاهده مينمائيد براى اينها حقيقت ثابتى نيست بلكه زمين را اينطور مجلّل و مزيّن گردانيده كه افراد بشر را بيازمايد كه كدام يك بفريب نفس و شيطان آن را ثابت و پايدار مىپندارد و در طلب آن پافشارى نموده از راه مستقيم منحرف گرديده و پابند حظوظات نفسانى گشته و مبدء و مآل امر خود را فراموش نموده و خود را بدرك اسفل سافلين طبيعت پرتاب گردانيده و چه كسى پيروى عقل و شرع را نموده و قدم پشت قدم اولياء حق تعالى گذارده و در مورد امتحان حائز مقام بلند گرديده . أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كانُوا مِنْ آياتِنا عَجَباً خطاب برسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه آيا تو چنين گمان ميبرى كه اصحاب كهف و رقيم كه سيصد و ده سال در غار زنده و در خواب بودند از آيات عجيب ما بودند بلكه داستان آنان عجيب‌تر از آفرينش و اوضاع شگفت‌آور جهانى نيست ( الكهف ) مغاره وسيعى است در كوه ، و بين مفسرين در معنى ( الرقيم ) گفتارى است ، بقولى آن لوحى است از سنگ كه در آن قصّه اصحاب كهف ثبت شده و بر درب غار آويخته گرديده ، و بقولى آن نام وادى و محلى است كه كهف در آنجا است ، و بقولى كهف اسم آن شهرى است كه اصحاب كهف از آن بيرون رفتند ، و اصحاب رقيم آن سه نفرى بودند كه داخل غار شدند و درب غار بسته گرديد و هر يك از آنان دعاء نمودند به آن عملى كه براى خدا از روى خلوص انجام داده بودند و درب غار براى آنها باز گرديد و نجات يافتند ( عجبا ) خبر ( كانوا ) است . ( خلاصه از طبرسى ) إِذْ أَوَى الْفِتْيَةُ إِلَى الْكَهْفِ فَقالُوا رَبَّنا آتِنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً وَ هَيِّئْ لَنا مِنْ أَمْرِنا رَشَداً وقتى اصحاب كهف از ترس دشمن كه ميخواست آنها را از يكتاپرستى و دين حق بيرون كند فرار نمودند و داخل مغاره كوه گرديدند آن وقت از روى