لا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقالُ ذَرَّةٍ فِي السَّماواتِ وَ لا فِي الْأَرْضِ و بين حكماء و متكلمين خلاف و اشكالى نيست در اينكه علم حق تعالى بذاتش حضورى است يعنى ذات او سبحانه هميشه نزد خودش مكشوف است و خلاف و اشكال بين آنان در اين است كه آيا علم او به غير خودش از مخلوقاتش حضورى است و علم حضورى عبارت از انكشاف ذات معلوم است نزد عالم - يا حصولى است و علم حصولى انكشاف صورت معلوم است نزد عالم آن هم دو قسم است فعلى و انفعالى علم فعلى حصولى مثل علم مهندس و معمار پيش از بناء كه او اول صورة بناء را در ذهن ترسيم مىكند و بعد مطابق آن بناء را ميسازد و علم حصولى انفعالى به عكس آن است كه پس از رؤيت بناء صورتى مطابق آن در ذهن حاصل مىگردد . و نزد فحول علماء مثل محقق طوسى و بعضى از حكماء اسلامى از اشراقيين علم حق - تعالى را بذاتش و بمخلوقاتش حتى حوادث يوميه قبل از وجود آنان و بعد از پيدايش آن ازلا و ابدا علم حضورى دانسته‌اند نه حصولى يعنى عين و حقيقت و نحوه وجود معلوم هميشه نزد او سبحانه و تعالى حاضر است و بسيارى از حكماء مشائين و متكلمين علم خدا را بمخلوقاتش حصولى فعلى دانسته‌اند نه حضورى . دليل بر اينكه علمش بذات خودش حضورى است اين است كه ذات بى زوال او مجرد از ماده و لوازم ماده و جسم و جسمانيات است و هر مجردى چنين است كه علمش به خودش حضورى است و از خود غائب نيست . و دليل بر اينكه علمش به غير خود از معلولاتش حضورى است اين است كه او علت و سبب موجودات است و در محل خود مبرهن گرديده كه علم به علت تامه علم بماهيت و وجود و عوارض و خصوصيات معلول وى است و چون محقق و ثابت است كه خداى تعالى عالم بذات خود است لازمه آن اين است كه بجميع موجودات عالم باشد زيرا كه او سبب و علت موجودات مىباشد .