اينكه ايمان آرند و اينجا نظير قول حق تعالى است أَ فَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ . ( ابن عباس و سعيد بن جبير ) و بنا بر اين معنى بكفار صدقه مستحبّ دادن مباح است . 2 - بر تو نيست كه بتوانى كسى را برسانى به ثواب و ايصال ببهشت همين قدر وظيفه تو كه پيمبرى اين است كه مردم را رهنمايى كنى بطريق ايمان و سعادت . 3 - تو را نميرسد كه مردم را بسوى خودت رهنمايى كنى بعد از آنكه آنها را هدايت نموده‌اى بايمان و طاعت . ( مجمع البيان ) قول دوم بحقيقت نزديك‌تر است زيرا كه هدايت دو معنى دارد يكى راه‌نمايى به مقصود ، و ديگرى رساندن به مقصود كه اولى وظيفه پيمبران است كه راه هدايت و طريق كسب سعادت و فضيلت را بمردم برسانند و آنها را بجاده حق و حقيقت رهبرى نمايند و دومى كه رساندن به مقصود باشد كار خدايى است از عهده بشر خارج است اين است كه گويا ميفرمايد اى پيمبر گرامى خود را به زحمت نينداز وظيفه تو تبليغ رسالت و رهنمايى بود كه كردى و ما هر كس را بخواهيم به مقصود ميرسانيم و وى را بكمال انسانيت نائل ميگردانيم و نظير اين آيه در آيات قرآنى بسيار است . وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ و لكن خدا هدايت مىكند هر كس را بخواهد ؛ مكرر گفته شده درست است كه هدايت يافتن معلق بمشيت الهى است چنانچه در بسيارى از آيات تذكر داده لكن بايد دانست كه جزاف و بيهوده‌كارى از ساحت قدس خداوند بيرون است مشيت در محل قابل نفوذ مىكند وقتى انسان باختيارى كه قادر مختار در كف اقتدار وى نهاده خود را در معرض رحمت خداوندى در آورد فياض على الاطلاق منع فيض نميكند و وى را بسوى سعادت و كسب فضيلت رهبرى مينمايد ، غرض اين است كه گمان نشود بدون سبب و مرجح يكى را هدايت و ديگرى را خذلان نمايد و در مقابل عمل خود بنده ضعيف ذليل خود را عذاب نمايد كه چرا چنين و چنان كردى اينطور نيست زيرا چنين عملى منافى با عدل است چه جاى رحمت كه انسان بلكه كليه موجودات را از روى رحمت رحمانى خلقت فرموده