سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
405
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
فقير بهتر از بخششى است كه همراه آن اذيت و منتى باشد ( و بايد دانست ) كه خداوند بىنياز و بردبار است . توضيح آيات أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْراهِيمَ فِي رَبِّهِ همزه « الم » همزه استفهام انكارى است و خطاب برسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه آيا نديدى يعنى بعلم اليقين يا به عين اليقين ديدى و دانستى « الذى حاجّ » محاجه از باب مفاعله آمده و در جايى آرند كه خصومت و گفتگو بين دو نفر باشد و هر يك بخواهند در دعوى ديگرى را مغلوب و مجاب نمايند و مفسرين گويند آنكه با ابراهيم عليه السّلام در باره إله محاجه نمود نمرود پسر كنعان بود كه به دو واسطه نسبت وى بنوح نبى عليه السّلام ميرسيد و او اول كسى بود كه تاج سلطنت بر سر نهاد و دعوى خدايى نمود . أَنْ آتاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ مجاهد گفته دو نفر موحد و دو نفر كافر سلطنت روى زمين نصيب آنان گرديد دو نفر موحد يكى سليمان نبى ( ع ) بود كه تمامى روى زمين مسخر امر او گشتند و ديگر ذو القرنين و آن دو نفر كافر يكى نمرود و ديگرى بخت النصر ، و آيا وقت مجادله ابراهيم با نمرود چه وقت انجام گرفت قبل از اينكه ابراهيم بتها را بشكند يا بعد از آن . بعضى از مفسرين گفتهاند بعد از آنكه ابراهيم بتها را شكست و آتش نمرودى برافروخته گرديد نمرود با ابراهيم در مقام گفتگو و مجادله برآمد كه آن خدايى كه ما را بعبادت او ميخوانى كيست ابراهيم ( ع ) گفت رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ پروردگار من آن كسى است كه زنده مىكند و ميميراند . سؤال نمرود كه رب و پروردگار تو كيست از روى فطرت بوده كه خداوند فطرت هر كسى را بر توحيد قرار داده اين است كه هر فردى از بشر باعتبار فطرت