اوليّه خود به حكم عقلش روى دلش بسوى حق نگران است لكن چشم دل انسانى در پشت پرده‌هاى ظلمانى طبيعت از قبل ضعف وجود ، قصور و كوتاهى عقل ، احتياجات گوناگون ، ميول و مقتضيات طبيعى ؛ جهالت نفسانى ؛ وساطت اسباب و معدات خارجى كه مدبر حكيم در ميان نهاده براى رفع احتياجاتش هر يك حجابى است بين انسان و مبدء كه از بىخردى و نفهمى هميشه دنبال وسائط ميدود و چشم از مسبب الاسباب پوشيده اسباب را مستقلّ در مؤثريت مىپندارد . اين است كه پاره‌اى از افراد بشر مطيع هواى نفس شده‌اند و خود و عمل خود را مؤثر در امور ميدانند و اعتماد بنفس را مدرك پندارند و بنده و فرمان‌بردار هواى نفس خودند . و بعضى غير خود از سلاطين و رؤساء و اركان مملكت را مؤثر در نفع و ضرر خود ميدانند و عبادت عبده اصنام از همين قبيل بوده كه به گمان ناقص خود بتها كه جمادى نبودند براى آنان منزلت و مقامى نزد حق تعالى تصور مينمودند اين بود كه به آنها سجده ميكردند و از آنان يارى ميطلبيدند چنانچه قرآن مجيد از آنها خبر ميدهد كه ميگفتند ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى كه بفطرت خود ميدانستند كه جمادند و خالق آسمان و زمين نيستند لكن چون خود را ضعيف و محتاج بوسائل ميدانستند و گمان ميكردند بتها مقام و منزلتى نزد حق تعالى دارند اين بود كه آنها را عبادت ميكردند و آنان را واسطه در فيض قرار ميدادند . همين ضعف وجود و بيخردى و احتياجات گوناگون بشرى سبب شده كه شياطين بكمك نفس بهيمى و سبعى بر انسان مسلط گشته و وى را در بيراهه ميكشاند و باميد نفع و ضرر احتياج يكى را بزر و زيور دنيا مفتون نموده و وى را فريب داده و بعض چيزها را در نظر ميآرايد و جلوه ميدهد زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ مِنَ النِّساءِ وَ الْبَنِينَ وَ الْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَ الْفِضَّةِ سوره آل عمران آيه 12 و بعضى كه شأن آنها بالاتر است ارباب انواع قائلند و آنها را واسطه در فيض ميدانند ؛ و از تمام اينها پست‌تر و بيمقدارتر اشخاصى ميباشند كه به سنگ و در و قبرهاى