الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ سوره عنكبوت آيه 34 . لكن همين حيات حقيقى اخروى كه خداوند آن را ستوده و كليه عالم آخرت را عالم حيات ناميده و سعادت و فضيلت را مخصوص بحيات پاكيزه اخروى گردانيده چون صفت ممكن است و ممكن در حدّ ذات خود فاقد وجود و حيات و هر نوع كمالى است كه بشود تصور نمود و در وجود و حيات و باقى كمالات وى قائم بوجود حق و باقى ببقاء اوست از خود هيچ ندارد اين است كه حيات پاكيزه اخروى نيز بقياس بحيات حقيقى واجبى حيات عرضى است نه ذاتى . پس نتيجه اين شد كه فقط و فقط حيات حقيقى مثل باقى صفات ذو الجلال از علم و قدرت و اراده و مشيت كه از حيات ناشى مىگردد نسبت بممكن عرضى و نسبت بواجب ذاتى است حى مطلق كسى است كه علمش محيط بر تمام كائنات و حيات هر جنبنده‌اى ناشى از حيات او و موت و عدم در ساحت قدس او راه ندارد ، و شايد همين باشد سرّ اينكه « الحى » را مقارن نموده « بالقيوم » هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ آن زنده و پاينده‌اى كه قائم بذات خود و قوام تمامى موجودات بقيوميت او است هر جا حياتى و كمالى يافت شود جز نمايندگى و مظهريت آن فرد ازلى چيز ديگرى نيست عالم ظهور وجود او و مرآت اوصاف و كمالات آن كامل مطلق است . باعتباراتى ميتوان گفت الْحَيُّ الْقَيُّومُ اسم اعظم الهى است چنانچه بسيارى از مفسرين چنين اظهار مينمايند ؛ بدليل اينكه همانطورى كه گفته شد حيات منشأ علم و قدرت و باقى صفات كماليه است و حى موجود زنده‌اى را گويند كه آثار حياتى از حس و حركت ارادى در حيوان و باضافه علم و قدرت و ادراك معقولات در انسان بروز و ظهور نمايد . پس چون « الحى » صفتى است كه تمامى اسماء الحسنى الهى در آن مندرج و منطوى است و در معنى عبارت از همان بروز و ظهور اسماء اللَّه است اين است كه بزرگترين و شريف‌ترين اسماء الهى بشمار ميرود . « القيوم » صيغه مبالغه و بمعنى قيوميت و قوام بنفس كه عبارت از وجود واجبى