سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
316
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
را نكنيد . « ابن عباس و مجاهد و ربيع » 3 - نهى است كه نبايد خدا را در معرض قسم قرار دهيد كه براى هر كار جزئى و كلى يا نيك و بدى به خدا قسم بخوريد و بنا بر اين قول معنى « ان تبروا » اين مىشود كه ميخواهيد بطريق قسم خوردن به خدا شما را راستگو و با تقوى دانند . و از حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت ميكنند كه فرمود « وقتى براى كارى قسم خورديد و بعد ديديد خلاف سوگند بهتر است آن كار را بكنيد و پس از آن كفاره قسم را بدهيد زيرا كه كفاره قسم به گردن شما است . وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ خداوند شنوا است ميشنود قسم خوردن شما را و عالم است بافعال و اعمال و نيات شما . لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ در اخبار بسيار دارد كه لغو در قسم كه مؤاخذهاى بر آن نيست اين است كه گفته شود « لا و اللَّه و بلى و اللَّه » يعنى نه و اللَّه يا بگويد آرى و اللَّه كه از روى اعتقاد و تصميم نباشد . لغو در لغت هر چيزى را گويند كه اثر خارجى بر آن مترتب نگردد و بىثمر باشد بعضى از مفسرين از عبد اللَّه عباس از والبى از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده كه « قسم لغو در جايى است كه كسى در حال غضب قسم خورده و بر ترك چنين قسمى يعنى قسمى كه اثرى بر آن مترتب نگردد نه گناهست و نه كفارهاى و دليلش قول نبى اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم كه فرموده قسمى نيست در حال غضب و از عبد اللَّه عباس است كه اين طور قسم كه جدى نباشد معصيت است و بايستى توبه نمود و كفارهاى بر آن نيست و نيز از حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت ميكنند كه چنين فرموده « هر كس قسم خورد بر قطع رحمى يا بر معصيتى يا بر ترك عملى برّ و نيكى بر آن است كه مخالفت قسم كند