بدن و ضرر مالى و جانى و ناامنى و هرج و مرج و غير اينها بسيار است كه انسان بالطبع از اين گونه امور گريزان است . و نيز چون عقيده مؤمنين چنين بود كه نظر بقلت عددشان و ضعف قوتشان و عدم استعدادشان صلاح در جنگ با كفار نيست و از آن طرف به حكم خدا مجبور بودند بجهاد اين بود كه باجبار و كراهت داخل در جهاد مىشدند ، و نيز چون مؤمنين بتربيت رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم از آن شفقت و رحمتى كه مخصوص به خود حضرتش بود و يكى از اوصاف او « رحمة للعالمين » بود و اشراقى بقلب آنان تابيده كراهت داشتند كه نزاع و خونريزى نمايند و اين عمل را نيكو نميدانستند و چون اين عقيده بر خلاف تمدن و صلاح جامعه و نظام اسلامى بود فرمود . وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ در بيان آيات پيش گفته شد كه لعل و عسى كه بمعنى اميدوارى است در باره خداوندى كه عالم به همه چيز و صفحه موجودات نزد او مبرز و مكشوف است درست نمى آيد ، پس هر جا كه چنين كلماتى در قرآن مجيد گفته شد بايستى بگوئيم يا رجاء و اميدوارى راجع بمخاطب و كسانى است كه طرف خطابند يا راجع بموقعيت تخاطب است يعنى موضوع كلام در جايى است كه جاى اميدوارى است ، در اينجا نيز چنين است كه شمايى كه كراهت از جهاد داريد و گمان ميكنيد جهاد بر ضرر شما تمام مىشود اين طور نيست كه تصور نموده‌ايد در جهاد اميد خيريت و مظفريت شما در كار است . وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ شما مؤمنين و تمام افراد بشر چون دانا بعاقبت امور نيستيد و صلاح و فساد اعمال خود را نميدانيد نه در موضوع جهاد و نه در باقى امور زندگانى و دانا نيستيد چه عملى بخير شما است و چه عملى به ضرر شما تمام مىشود اين است كه از روى جهل و نادانى چيزهايى را مكره ميباشيد و از آن فرار ميكنيد در صورتى كه خير شما در آن است و