سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
14
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
كار انجام دهيد يا به بت سجده كنيد يا كسى را بكشيد يا شرب خمر نمائيد با خود انديشه نمودند كه سجده به بت روا نيست و قتل نفس نيز گناه عظيم است آسانتر از همه شرب خمر است حاضر شدند جرعهاى از شرب بنوشند وقتى شراب خوردند و مست شدند به بت نيز سجده نمودند آن گاه كسى آنجا آمد براى آنكه از حال آنان مطلع نگردد وى را كشتند و با آن زن خلوت كردند پس از آنچه نهى داشتند مرتكب گرديدند شب خواستند به آسمان روند نتوانستند و اسم اعظم را فراموش نمودند فهميدند اين اثر معصيت آنها است آمدند نزد ادريس نبى ( ع ) و گفتند اى بنده صالح ما وقتى در آسمان بوديم ميديديم فقط عبادت تو بود كه نزد پروردگار منزلتى داشت از خدا درخواست نما كه توبه ما را بپذيرد ادريس گفت خدايا حال اينها بر تو پوشيده نيست خطاب رسيد بايستى حتما مجازات شوند عذاب دنيا را ميخواهند يا عذاب آخرت را عذاب دنيا را اختيار نمودند بين مفسرين در كيفيت عذاب آنها گفتارى است : 1 - آنان را به موى سر آويختهاند تا روز قيامت ( عبد اللَّه مسعود ) 2 - از كمر بسته شده تا بند پا و در قيدند . ( قتاده ) 3 - به پا آويخته شدهاند و بشلاق آتشين آنها را ميزنند ( عثمان بن سعيد ) 4 - بعضى ديگر گفتهاند سرنگون آويخته شدهاند و از تشنگى زبان آنها بيرون افتاده در صورتى كه بين آنها و آب چهار انگشت بيشتر فاصله ندارد . اخبار در اين باب مختلف وارد شده و بعضى از دانشمندان نظر به اينكه اين اخبار با عصمت ملائكه منافى است اين اخبار را رد كردهاند . و از بعضى عرفاء است كه گويند در اينجا رموز و اسرارى نهفته است مقصود از ملكين ( عقل نظرى و عقل عملى است ) و مقصود از زهره نفس ناطقه است كه در اصل وجود طاهر و بين الهام عقلانى ( عقل نظرى و عقل عملى ) و بين وسوسه طبيعى و شيطانى واقع گرديده گاهى عقل غالب ميگردد و نفس ناطقه را به بالا ميكشاند و گاهى طبيعت غالب ميگردد و عقل را در قيد طبيعت محبوس ميگرداند پس مقصود از آن دو ملك عقل به دو مرتبه « نظرى و عملى » است كه از سماء علو و رفعت دچار عالم طبيعت شده و راهش