و بهشت است . و گفتار ديگرى نيز از مفسرين نقل شده لكن بهترين تفسير براى حسنه دنيا و حسنه آخرت همان است كه اول گفته شد كه بايست از خدا بخواهيم كه لوازم حيات دنيوى ما را باحسن وجه در دسترس ما گذارد براى اينكه در تحصيل سعادت اخروى بكوشيم نظر به اينكه « من لا معاش له لا معاد له » كسى كه طريق معاش و زندگانى دنيوى وى به قدر رفع احتياج وى منظم و مرتب نباشد كجا فراغت خاطر پيدا مىنمايد كه امور معاد خود را تكميل نمايد پس اندازه‌اى نعمت‌هاى دنيا براى درك سعادت اخروى ضرورى است . وَ اذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُوداتٍ ايام معدودات روز يازدهم و دوازدهم و سيزدهم ذى الحجه است و اين سه روز را ايام تشريق نامند و گويند دليل بر اينكه تخصيص بسه روز داده شده قوله تعالى است فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ تا آخر زيرا يومين دلالت دارد بر اينكه مقصود از ايام سه روز است نظر به اينكه جمع بالف و تا را براى قلت آورند و اقل جمع سه عدد است پس ايام تشريق سه روز است و مفسرين گويند مقصود از ذكر خدا كه امر فرموده در ايام تشريق ياد خدا كنند تكبير است كه در رمى حجرات در منى هر سنگى با تكبير زده شود . فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ اتَّقى بعضى از مفسرين گفته‌اند « لا » در فلا اثم لاى نفى جنس است يعنى كسى كه تعجيل كند در دو روز اول هيچ نحو گناهى نكرده در تفسير مجمع البيان است كه فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ رخصت است در اينكه روز دوازدهم جايز است از منى بيرون رفت و بهتر اين است كه بماند تا روز سيزدهم ذى الحجه كه سوم روز تشريق مىشود و اگر كسى در روز دوم تشريق حركت كرد بايستى بعد از ظهر حركت كند تا قبل از غروب لكن اگر غروب شد ديگر جايز نيست حركت كند تا روز سوم تشريق و در معنى قوله تعالى فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ دو قول است يكى گناهى بر او نيست زيرا به عمل حج