سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
240
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
البته دستهاى خود را بمهلكه نياندازيد و دست كنايه از قوت و استطاعت است زيرا كه دست نماينده توانايى است . و شايد مقصود چنين باشد كه قوت و قدرت خود را در همه كار مراعات نمائيد و مال و توانايى خود را محافظت كنيد كه شما را حفظ كند از اينكه در هلاكت بيفتيد و در هر كارى كه به حكم شرع يا عقل نبايد اقدام كنيد داخل نگرديد و در همه كار حد وسط را مراعات نمائيد تا اينكه از مهلكه حفظ گرديد . در مجمع البيان چنين گويد در معنى آيه بين مفسرين گفتارى است : 1 - خود را در مهلكه نياندازيد بر ترك انفاق در راه خدا كه در اثر امساك دشمن بر شما غالب گردد . « ابن عباس و جماعتى از مفسرين » 2 - مأيوس از رحمت و مغفرت خداوند نباشيد كه در اثر يأس خود را در معصيت اندازيد . « برا بن عازب و عبيدة سلمانى » 3 - داخل جنگ نشويد مگر وقتى كه وسائل مهيا باشد و قدرت بر دفاع داشته باشيد . « بلخى » 4 - زيادهروى و افراط در انفاق ننمائيد كه در سختى فقر و تنگدستى معاش بيافتيد « جبائى » و قريب به اين قول است روايتى كه به امام صادق عليه السلام نسبت ميدهند كه فرموده اگر مردى تمام مال خود را در راه خدا انفاق نمايد كار خوبى نكرده زيرا خداوند فرموده : وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ 5 - گمان نيكو به خدا داشته باشيد تا از مهلكه نجات يابيد . « عكرمه » 6 - نيكوكار باشيد تا اينكه محتاج نگرديد و در مهلكه واقع نگرديد . « عبد الرحمن زيد » و بهتر اين است كه گفته شود آيه شامل بر تمام اينها مىشود « و لا تهلكوا » دلالت دارد بر اينكه حرام است اقدام نمودن بر آنچه بر نفس ترسيده شود و نيز دلالت دارد بر جواز ترك امر بمعروف و ترك نهى از منكر در موقع خوف از ضرر و نيز دلالت دارد