سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
241
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
بر جواز صلح با كفار و در موقع جنگ چنانچه پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم در سال حديبيه با كفار قريش صلح نمود و حضرت امير عليه السلام با معاويه در جنگ صفين و نيز امام حسن عليه السلام با معاويه صلح نمود . « پايان » وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ نيكوكارى ميانهروى و اقتصاد در كارها است . بعضى از علماى تفسير در اينجا كلام خوبى دارد كه خلاصه آن را ترجمه مينمايم چنين گويد اين پنج آيه از قوله تعالى وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ ، تا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ تماما راجع بحدود و احكام و در مقام بيان لوازم يك حكم است وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ تا آخر در مقام تأسيس حكم جهاد است « لا تعتدوا » تا آخر تحديد حكم جهاد است از حيث نظام كه تعدى نمودن مخالف نظام ( يعنى بر خلاف قانون اجتماعى و تمدن است ) « و اقتلوهم » تا آخر تحديد حكم جهاد است و تأكيد در آن وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ تا آخر تحديد حكم است از جهت مكان كه نهى نموده از جهاد در مسجد الحرام وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ تا آخر تأسيس حكم جهاد است و راجع بوقت و مدت كه جهاد كنيد تا وقتى كه رفع فتنه و فساد گردد الشَّهْرُ الْحَرامُ تا آخر تأسيس حكم جهاد است راجع بدفاع و معامله مثل به مثل « و انفقوا » تا آخر حكم انفاق مالى است براى مجهز نمودن مقدمات جهاد پس به اين بيان ميتوان گفت مجموع آيات پنجگانه راجع به اطراف و حدود و تأسيس حكم جهاد فرود آمده بدون اينكه گفته شود بعضى ناسخ و زايل كننده بعض ديگر است چنانچه بعضى گفتهاند بلكه غرض از تمامى آنها تأسيس حكم جهاد است با مشركين مكه كه در صدد اعدام مؤمنين و ايذاء آنان بودند . « تفسير الميزان » وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ مفسرين گويند اين آيه در حجة الوداع كه آخرين حج پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم بود فرود آمده وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ اشاره به اين است كه عمره يكى از اجزاء