و بر انجام دادن وظيفه خود ديگر قدرت ندارد . حد وسط همان تعليمات قرآنى است كه در روزه‌هاى معينى مثل ماه رمضان روزه را فرض و واجب نموده كه حد اقل امساك نمودن است از بعض چيزهاى طبيعى در ايام معدودى مثل خوردن و آشاميدن و جماع نمودن و خوددارى نمودن از پاره‌اى از چيزهاى ديگر از آنچه در شرع منور در روزه ماه رمضان دستور فرموده و اين اندازه را حد وجوب قرار داده لكن زياد بر اين را در روزه‌هاى ديگر خصوصا در ماه رجب و شعبان و ايام ذى الحجه روزه آن را مستحبّ گردانيده بلكه بهتر اين است كه انسان در تمام اوقات در خوردن و آشاميدن و باقى حظوظات طبيعى باندازه‌اى جلو نفس خود را بگيرد تا آنكه صفاى قلب پيدا كند و قدرى از شهوات نفسانى وى كاهيده گردد . « اندرون از طعام خالى دار تا * در آن نور معرفت بينى تهى از علم و معرفتى * كه پرى از طعام تا بينى » « سعدى » فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً أَوْ عَلى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ چون در شريعت اسلام حفظ سلامتى بدن خيلى اهميت دارد و بايستى چنين باشد زيرا كه بدن مركوب روح است و بايد بار او را بمنزلى كه براى وى مهيا شده برساند اگر انسان مريض و ناتوان باشد چگونه تواند در عبادت كوشش نمايد و در تحصيل علم و معرفت برآيد و بسعادت نائل گردد اين است كه دستور رسيده كسى كه مريض باشد بطورى كه روزه اندك زيانى بوى رساند ، يا در سفر باشد كه در سفر مشقت روزه زيادتر است در اين دو موقع بايستى افطار نمايد و در روزهاى ديگر تلافى كند كه هم از ضرر و مشقت محفوظ ماند و هم از فوائد روزه محروم نگردد . وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ بسيارى از مفسرين گويند ها در « يطيقونه » راجع بصوم است و چنين تفسير كرده‌اند كسى كه طاقت روزه را دارد مخير است بين روزه داشتن يا فديه دادن بمدى از طعام در