سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

188

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

و ممكن است ضمير حبه راجع گردد « باللّه » يعنى در راه دوستى حق تعالى مال خود را انفاق ميكنند ، و معنى اول باعتبار قانون نحوى و لفظى معتبر است لكن معنى دوم بحقيقت و معنويت نزديكتر مينمايد . و از اين ترتيبى كه در انفاق بيان شده ميتوان استفاده نمود كه بعضى از اين مراتب اولويت دارند بر بعضى ديگر ، نخستين ذوى القربى يعنى خويشاوندان فقير ، پس از آن ايتام اطفال بىپدر كه سرپرستار ندارند ، پس از آن فقراء ، پس از آن ابن سبيل كه در غربت محتاج و درمانده گردد ، پس از آن سؤال كنندگان ، پس از آن آزاد كردن غلامان و كنيزان . وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ و نيز نيكوكار كسى است كه نماز را بپاى ميدارد و زكات مال خود را ميدهد پس از ايمان باصول ديانات صلاة و زكات دو اصل از اصول فروع و دو چرخ دائره عبوديت است كه بدون اين دو اصل عبوديت بلكه ايمان تحقق نپذيرد . وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا و نيز نيكوكار كسى است كه هر گاه عهدى بست بعهد خود وفا كند . مفسرين گويند عهد اسمى است جامع بين نذر و عهد و قسم ، و نيز شامل ميگردد آن عهد و ميثاقى كه يهوديها با رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم بستند بلكه نظر به اينكه آيه در مقام مدح و تعريف مردمان با ايمان و با تقوى است ميتوان گفت مقصود از عهد اعم از واجب و مستحبّ است حتى آن قراردادهايى كه بعضى از مؤمنين با هم مىبندند شامل ميگردد زيرا وفاء به آن از محسنات ايمانى و اخلاقى بشمار ميرود ، و همين طورى كه خداوند تعريف مىكند وفاكنندگان بعهد را مذمت مينمايد كسانى را كه عهدى مىبندند و عهد خود را ميشكنند و بر خلاف آن عمل مينمايند الَّذِينَ يَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِنْ بَعْدِ مِيثاقِهِ سوره بقره آيه 25 ، در جزء اول راجع بموضوع نقض عهد اندازه‌اى بحث نموديم مراجعه نمائيد .