سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
174
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
ثقيف و عامر و صعصعه و بنى مدلج و بعضى از آنان حبوبات و چهارپايان را بر خود حرام كردند اين آيه بر رد آنها نازل گرديد كه آنچه در زمين است طيب و ملايم با طبيعت بشر است و ظاهرا امر كلوا ارشادى است نه مولوى اشاره به اينكه مانعى در اكل و استعمال آن نيست و اين آيه يكى از ادله اصل در اباحه بشمار ميرود و بعضى گفتهاند امر كلوا امر مولوى است كه كسى را نميرسد كه برأى و صلاح خود چيزى كه منعى در باره آن نرسيده بر خود حرام كند كه آن بدعت و حرام است . وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ خطوات جمع خطوه و بين دو قدم راه رونده را خطوه گويند و خطوات شيطان كنايه از اين است كه مشى شما و روش و طريق سير شما پيروى از شيطان نباشد كه شيطان از راه دشمنى ديرينهاى كه با بنى آدم دارد شما را در پرتگاه ضلالت و گمراهى پرتاب ميگرداند . اكثر فقهاء و مفسرين به اين آيه استدلال ميكنند بر اباحه عامه يعنى براى بشر جايز و مباح است هر نوع تصرفى كه بخواهد در زمين بنمايد مگر تصرفات عدوانى و آنچه از طرف شارع منع و زجرى در باره آن رسيده كه چنين تصرفاتى ناشى از تصرفات شيطانى بشمار ميرود . عرفا گويند آنچه در دل انسان خطور مينمايد يكى از چهار قسم خارج نيست : حقانى ، ملكى ، نفسانى ، شيطانى ، خاطر حقانى علمى است كه از بطن غيب بلاواسطه در دل اهل دل و مقربان حضرت احديت القاء مىگردد چنانچه نص كلام مجيد است قُلْ إِنَّ رَبِّي يَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَّامُ الْغُيُوبِ سوره سبا آيه 47 . خاطر ملكى آن است كه راغب و مايل گرداند انسان را بر عمل خيرات و طاعات و وى را تهديد نمايد از معاصى و ملامت كند و سرزنش نمايد از تقاعد و تكاسل از آنچه وسيله ترقى و تعالى وى است و شايد از الهام ملكى ، بنفس لوامه تعبير شود . خاطر نفسانى ناشى از خود نفس و منبعث از خواهشهاى نفسانى و حظوظ طبيعى