سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

149

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

و بين مفسرين در معنى اين جمله گفتارى است كسانى كه سعى بين صفا و مروه را مستحبّ ميدانند تمسك به همين آيه نموده‌اند كه مشعر به استحباب است و كسانى كه قائل بوجوب سعى بين صفا و مروه شده‌اند گويند اين جمله منفصل و جدا از جمله پيش است و اين خود نيز عمل سنتى است مثل باقى سنن و مستحبات . فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ شكر نسبت بمقام كبريايى الهى بطور حقيقت درست نمىآيد زيرا كه شكر ثنا و ستايش و اظهار امتنان است و مقام الوهيت بالاتر از اينست كه چنين اظهارى نسبت ببنده ذليل خود بكند مگر اينكه بگوئيم ذات احديت در مقام لطف و بنده‌نوازى براى تشويق مكلفين چنين اظهار مينمايد تا اينكه دانسته شود كه تحمل نمودن مشقت در عبادت و بندگى انسان را بجايى مىرساند كه مورد عنايت الهى و ستايش او ميگردد . إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى مِنْ بَعْدِ ما بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتابِ أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ تهديد مينمايد كسانى را كه آيات واضح و ظاهر الهى را كه بتوسط پيمبران از عالم قدس فرود آمده براى هدايت خلق پنهان ميدارند و اظهار نمىنمايند . بعضى از مفسرين آيه را تخصيص داده بجماعتى از يهوديان كه در باره آنها فرود آمده . كلبى از عبد اللَّه عباس نقل مىكند كه سه نفر از علماى يهود بنام كعب اشرف ، كعب اسد ، عبد اللَّه صوريا ، احكام تورات را از روى طمع پنهان ميكردند چنانچه عبد اللَّه عباس گفته كه سعد معاذ و معاذ جبل بجماعتى از علماى يهود گفتند آيا شما چيزى از اين محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم در تورات ديده‌ايد گفتند نه خداوند اين آيه را فرستاد بنا بر اين معنى ، عموم آيه تخصيص پيدا مىكند بجماعتى . و جماعتى از مفسرين چنين اظهار مينمايند كه آيه بعموم خود باقى است و قول دوم صحيح‌تر به نظر مىآيد زيرا كه بر فرض اينكه آيه در مورد خاصى فرود آمده باشد