سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
114
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
وَ إِنْ كانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ اين آيه در مقام نكوهش كسانى است كه به ظاهر مؤمن و در باطن منافقاند كه پس از آزمايش و تغيير قبله معلوم مىشود و شناخته ميشوند كسانى را كه خداوند آنان را بطريق حق و حقيقت هدايت نموده كه در قبله تابع ميگردند و كسانى كه آن نخوت و تفرعنى كه جبلى آنهاست و آن عصبيتى كه از آباء و اجدادشان به ارث بردهاند مانع از اين مىشود كه تغيير قبله دهند . وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ در شأن نزول آيه چنين گويند كه پس از آنكه خداوند قبله را گردانيد بعضى از اصحاب كه با رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم نماز خوانده بودند و زندگانى را بدرود گفته مثل اسعد بن زراره و براء بن مغرور و امثال اينان كسان آنها آمدند نزد رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلّم و گفتند آيا آن نمازهايى كه ما و آنها به روى بيت المقدس كرده بوديم چه مىشود اين آيه آمد وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ خداوند نمازهايى كه ببيت المقدس كردهايد باطل نخواهد نمود و بعضى گويند يهوديان چنين سؤالى نمودند و اينكه خداوند در اين آيه از نماز تعبير بايمان نموده لِيُضِيعَ إِيمانَكُمْ يعنى خداوند ضايع نميكند نماز شما را براى اهميت نماز است . قَدْ نَرى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّماءِ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبْلَةً تَرْضاها از اين آيه معلوم مىشود كه رسول اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم مايل نبود رو ببيت المقدس نماز بخواند و منتظر وحى بود كه خداوند وى را گرامى دارد بقبلهاى كه مخصوص به خود و امت خود باشد زيرا چنانچه مفسرين گفتهاند يهوديها بمسلمانها طعنه ميزدند كه شما به قبله ما نماز ميخوانيد و تابع دين ما ميباشيد و شايد به همين علت منتظر بودند كه پيغمبر اكرم ( ص ) بدين آنها در آيد و روش خود را تابع آنان گرداند . و در شأن نزول آيه در روايات دارد « كه يهوديها بمسلمانها سرزنش مينمودند و افتخار ميكردند كه شما به قبله ما ( بيت المقدس ) نماز ميخوانيد و پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلّم را