سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
94
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
و اسحق كه آن خداى يگانه است و ما منقاد و تسليم او ميباشيم . اعتراض چرا پسران يعقوب در پاسخ قول پدر كه گفت بعد از من كرا ميپرستيد نگفتند خداى خود و مبدء كائنات و معبود يگانه را ميپرستيم مگر الهيت حق سبحانه اختصاص بابراهيم و اسمعيل و اسحق داشت كه إله را اضافه به آنها مينمايند ؟ پاسخ بعضى مفسرين از اين اعتراض پيشبينى نموده و گفته در اين اضافه دو احتمال ميرود : يكى آن خدايى كه شما را بپيمبرى فرستاده ، و ديگر آن معبودى كه شما مى پرستيد و عبادت مينمائيد نه بتها و اصنامى كه مردمان گمراه عبادت مينمايند . و احتمال ديگر اينست كه شايد سر اضافه نمودن إله را به پيمبران اين باشد كه چون معرف آن بزرگواران را بمقام الوهيت فوق معرفت خود ميدانستند اين بود كه گفتند خدا را بآنوجهى كه شما شناخته و معبود خود ميدانيد به همان وجه ما نيز او را پرستش و عبادت مينمائيم زيرا كه معبود هر كس همان است كه شناخته و هدف و وجهه قلب وى بسوى او نگران است ( من كان الهه هواه ) كسى كه هدف و وجهه قلبش رسيدن بآرزو و آمال نفسانى خود باشد إله و معبود وى همان است يعنى هر چه كند و لو به صورت عبادت نمايد غرض اصلى او رسيدن به آن چيزى است كه دل و سريره او بستگى به آن دارد . و در شأن نزول آيه چنين گويند كه يهوديان مدعى بودند كه وقتى نزديك شد يعقوب عليه السلام زندگانى دنيا را بدرود گويد باولادان خود توصيه نمود كه بر دين يهود باقى باشيد خداوند براى رد قول آنها اين آيه را فرستاد .