محمد كاظم رحمان ستايش
9
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى )
آمده است كه غالبا اين نكات در چينش و ترتيب تابع نظم خاصى نيست . از اين دسته كه در واقع بر پايه تحقيقات مؤلف در مباحث رجالى نگاشته شده مىتوان به كتاب فوايد وحيد بهبهانى و جامع المقال طريحى اشاره كرد . 2 . قواعد رجالى . در دستهء ديگر از كتب تحقيقى در حوزهء رجال كه در سده اخير نگاشته شده قواعد رجالى گرد آمده است . قواعد رجالى در واقع همان فوايد رجالى يا نكتههايى كلى و عمومى است كه حكم قاعده و قانون را يافته است . عالم رجالى با بررسيهاى نظرى و عملى رجالى به اين قواعد كلى دست يافته است ؛ از جملهء اين كتب مىتوان به كتاب توضيح المقال ملا على كنى ، و كليات فى علم رجال آيت اللّه سبحانى اشاره كرد . 3 . تكنگارى . دسته سوم كتب تحقيقى رجال ، كتبى است كه تكنگارى در مباحث رجالى محسوب مىشود ؛ براى مثال كتاب هداية المحدثين الى طريقة المحمدين تأليف ملا محمد امين كاظمى كه به تمييز راويانى كه همنام هستند و به اصطلاح مبحث مشتركات پرداخته است يا كتاب الرسائل الرجاليه ابو المعالى كلباسى كه رسالههاى مستقلى در بعضى از اصطلاحات رجالى و در برخى راويان محل بحث و نزاع است . جمعبندى . در مبحث فوق به اجمال به معرفى انواع نگاشتههاى رجالى و شيوهء تأليف آنها پرداختيم و روشن شد هركدام از اين شيوهها در يك نوع از اطلاعات رجالى كارامدتر و دقيقتر است . اگرچه تا حدى انواع اطلاعات را مىتوان در هر يك از آنها يافت ، اما فلسفه وجودى هريك از آنها نكتهاى است كه بايد مدنظر مراجعان قرار گيرد ؛ مثلا وقتى به كتابهاى طبقات مراجعه مىشود مراجعهكننده به دنبال اين است كه مقطع زمانى زندگى راوى را مشخص كند ، اما وقتى به كتاب فهرست مراجعه مىشود تأليفات و نوشتههاى او موردنظر است و وقتى به كتاب جرح و تعديل مراجعه مىشود توثيق و تضعيف موردنظر است . وقتى به كتب قواعد رجالى مراجعه مىشود ديگر بحث شخص نيست ، بلكه بحث قانونهاست .