در نتيجه با توجه به شيوه‌هاى نگارش ، نوع اطلاعات از نگاه مؤلف كتاب مهم است و روشن مىشود در مراجعه به آن در درجه اول بايد به دنبال چه نوع اطلاعاتى باشيم . لذا بايد به اين نكته در تمام منابع رجالى كه مورد بحث است توجه شود و فلسفه وجودى هر كتاب و روش متناسب با آن مشخص شود . د ) تاريخچه تأليفات رجالى شيعه اولين تأليف رجالى شيعه را شيخ آقا بزرگ تهرانى ، كتاب تسمية من شهد مع امير المؤمنين ( عليه السلام ) الجمل و صفين و النهروان من الصحابة ( رضى اللّه تعالى عنهم ) دانسته است . « 1 » اين كتاب تنها مجموعه‌اى از نامهاى اصحاب امير المؤمنين ( عليه السلام ) در جنگهاى مهم ايشان است ، و توسط كاتب و متصدى بيت المال آن حضرت ، عبيد اللّه بن ابى رافع تأليف شده است . توجه به اين نكته لازم است كه محقق تهرانى و برخى ديگر از عالمان كتاب‌شناس ، دانش رجال و تراجم « 2 » را درهم آميخته‌اند ، و از اين‌رو كتاب فوق را كه نوعى كتاب تراجم و شرح‌حال محسوب مىشود از جمله كتابهاى رجالى ، بلكه اولين آنها دانسته‌اند . لكن با توجه به تعريف ارائه شده از دانش رجال نمىتوان اين كتاب را به‌صورت مستقيم يك تأليف رجالى كامل دانست ، اما از آنجا كه اين كتاب در تعيين طبقه راويان مىتواند به عالم رجالى كمك كند لذا بىارتباط با رجال نيست ، چنان‌كه بسيارى از كتابهاى تراجم هم ، چنين است . گذشته از تاريخچهء فوق بايد گفت ، در فاصلهء زمانى پنج قرن نخست ، كتابهاى

--> ( 1 ) . الذريعة الى تصانيف الشيعة ، ج 10 ، ص 83 ؛ مصفى المقال فى مصنفى علم الرجال ، ص 358 . ( 2 ) . يكى از معانى ترجمه ، شرح‌حال است و دانش شرح‌حال‌نگارى را تراجم گفته‌اند . در تراجم‌نگارى هرگونه شخصيتى معرفى مىشود و حيثيت راوى بودن فقط منظورنظر نيست . همچنان كه اطلاعات ترجمه‌ها هم غالبا بيش از مقصود رجاليون است . بنابراين منابع رجال و تراجم نوعى تعامل با يكديگر دارند ، اما نبايد آنها را با يكديگر درهم آميخت .