در آن هنگام بود كه ابراهيم بن اغلب تميمى را به حكومت افريقيه فرستاد . هارون به او چنان نفوذى بخشيد كه توانست دولت اغالبه را در آن سرزمين تأسيس كند . هدف اين بود كه دولت اغالبه بين خلافت عباسى و دولت علوى در مغرب دور ، حايل شود . اغالبه تا سال 256 ق بر مغرب حكومت راندند و در اين سال ، دولت فاطمى كه يك دولت علوى شيعى بود به حيات آنان خاتمه داد . « 1 » پس از چندى دولت زيادى در يمن رو به ضعف نهاد و از سال 268 ق به بعد سه امارت در يمن ايجاد شد : امارت زياديان در زبيد ، بنو يعفر در صنعا ، و دولت بنى رس ( زيديه ) در صعده . « 2 » در اين ميان ، مذهب زيدى در يمن پذيرفته شد و رواج يافت . سبب رواج اين مذهب ، روح تسامح و پذيرش تمامى آراء و ديدگاه‌ها توسط اين مذهب بود ، مادامى كه خواهان هدايت نبوى صلّى اللّه عليه و آله باشند . « 3 » مذهب زيدى به وسيله پيشواى هدايت‌كننده به حق ، يحيى بن حسين بن قاسم به يمن منتقل شد . وى از نوادگان امام حسن بن على عليه السّلام است و مردم يمن با وى در سال 284 ق بيعت كردند « 4 » كه پرداختن به آن از حوصله بحث ما خارج است . مذهب اسماعيلى هم در اواخر قرن سوم هجرى به وسيله دو داعى ، على بن فضل يمنى و ابن حوشب در يمن انتشار يافت كه اين امر نيز در چارچوب بحث ما نمىگنجد . « 5 »

--> ( 1 ) . خضرى ، تاريخ الامم الاسلامية ، ج 2 ، ص 191 . ( 2 ) . حسين بن فيض همدانى يعبرى ، الصليحيون و الحركة الفاطمية ، ص 28 . ( 3 ) . شيخ ابو زهره ، الامام زيد ، ص 489 . ( 4 ) . امام هادى بالحق يا يحيى بن حسين حكومت زيديه را در سال 288 ق بنياد نهاد . ( عقيلى ، المخلاف السليمانى ، ج 1 ، ص 348 ) ( 5 ) . مذهب اسماعيلى در دورهء ابو الجيش اسحاق بن ابراهيم زيادى در حوالى سال 291 ق انتشار يافت . ( عبرى ، الصليحيون و الحركة الفاطمية فى اليمن ، ص 32 )