سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

446

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

از آن على الرضا عليه السّلام ، امام علوى و وليعهد خليفه ، بدرود حيات گفت و مأمون شعار خود را از رنگ سبز به رنگ سياه بازگرداند « 1 » و در همين دوران توانست بر بسيارى از دشمنان و شورشيان - در فصل‌هاى گذشته دربارهء آن‌ها سخن گفتيم - غلبه كند . مأمون كه از تكرار نهضت‌هاى شيعه به تنگ آمده بود ، تصميم گرفت كه در برابر اين نهضت شيعى جديد در يمن ، موضعى قاطع و برنده اتخاذ كند . وى سردار نظامى خود ، دينار بن عبد اللّه را در رأس سپاهى پرتعداد به يمن گسيل كرد و امان‌نامه علوى شورشى را هم به او داد . دينار به سوى يمن به راه افتاد و به عبد الرحمن علوى نامه نوشت و امان مأمون را بر او عرضه كرد . عبد الرحمن ترجيح داد كه اين امان را بپذيرد و از مقاومت دست كشد ، ازاين‌رو ، همراه دينار حركت كرد و در آخر ذى قعده سال 207 وارد بغداد شد . « 2 » نهضت عبد الرحمن در يمن به تغيير سياست مأمون در رفتار با علويان منجر شد . مأمون هميشه با علويان به گونه‌اى رفتار مىكرد كه با اعتقادش ( فضل جدّشان على بن ابى طالب عليه السّلام ) متناسب باشد ، اما همين‌كه عبد الرحمن علوى در يمن خروج كرد ، از اين به بعد او ورود طالبيان را به حضور خود ممنوع كرد و به آنان دستور داد كه لباس سياه عباسيان را بپوشند . « 3 » سپس مأمون سياستى ثابت و تازه براى حكومت يمن پيش گرفت و اجازهء شكل‌گيرى هيچ حركت شيعى را در آن ديار نداد . او بر آن شد كه شخصى را به ولايت يمن برگزيند كه به توانمندى و شدت عمل مشهور باشد . براى اين كار ، حسن بن سهل توصيه كرده بود كه يكى از نوادگان زياد بن ابيه ( والى معروف اموى ) ، « 4 » يعنى محمد بن ابراهيم زيادى را انتخاب كند . مأمون براى وزارت اين مرد زيادى ، يكى از نوادگان بنى اميه به نام سليمان بن

--> ( 1 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 200 / ابن طيفور ، بغداد ، ج 6 ، ص 2 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 168 - 169 . ( 3 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 169 . ( 4 ) . زياد در ابتداى كار خود با على بن ابى طالب عليه السّلام همراه بود و حاكم فارس شد . بعد از برپايى دولت اموى ، معاويه خواست از توانايىهاى زياد استفاده كند . . . پس او را به خود ملحق كرد و وى را از فرزندان ابو سفيان بن حرب ، پدرش به شمار آورد . ازاين‌رو ، به وى زياد بن ابى سفيان مىگفتند . زياد يكى از چهار زيرك عرب است ( و سه نفر ديگر معاويه و عمرو عاص و مغيرة بن شعبه مىباشند . )