فصل پنجم قيام‌هاى شيعيان در سرزمين يمن در عصر عباسى اول ، نهضت‌هاى شيعه در بسيارى از بلاد اسلامى گسترش يافت و ما قيام‌هاى شيعى مناطق حجاز « 1 » ، بصره ، « 2 » ديلم ، « 3 » بلاد مغرب « 4 » و كوفه « 5 » را شاهد بوديم . سرزمين يمن نيز از نهضت‌هاى شيعى بىنصيب نماند و شيعيان در آن‌جا دو نهضت برپا كردند كه مقدمه‌اى براى ورود مذهب شيعه و استقرار طولانى مدت آن در سرزمين يمن شدند . نهضت اول را ابراهيم بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب عليه السّلام و نهضت دوم را عبد الرحمن بن احمد بن عبد اللّه بن محمد بن عمر بن على بن ابى طالب عليه السّلام رهبرى كرده ، برپا ساختند .

--> ( 1 ) . نهضت محمد نفس زكيه در دوره خلافت منصور در مدينه برپا شد ، هم‌چنين نهضت حسين بن على در دوران خلافت هادى در مدينه برپا شد و كار آن به مكه كشيد . بسيارى از علويان در حجاز و بخصوص در مدينه زندگى مىكردند . ( 2 ) . نهضت ابراهيم برادر نفس زكيه در دوره خلافت منصور در بصره به وقوع پيوست . ( 3 ) . نهضت يحيى بن عبد اللّه در عهد هارون الرشيد در سرزمين ديلم برپا شد . ( 4 ) . قيام ادريس بن عبد اللّه در دوره هارون الرشيد در سرزمين مغرب واقع شد . ( 5 ) . مثل قيام‌هاى محمد بن ابراهيم و ابو السرايا و على بن محمد بن جعفر صادق و ابو عبد اللّه برادر ابو السرايا كه در كوفه قيام كردند .