نويسنده شيعى ديگرى « 1 » معتقد است كه مأمون به اين دليل با امام على الرضا عليه السّلام به ولايت‌عهدى بيعت كرد كه بتواند وى را تحت مراقبت خود بگيرد و از شكل‌گيرى نهضت علوى جديدى پيش‌گيرى كند . او مىگويد : مأمون چون منزلت والاى امام را نزد مردم ديد و دانست كه شيعيان هر روز گسترش و انتشار بيشترى مىيابند ، به گونه‌اى كه در اركان دولت عباسى هم نفوذ مىكنند ، متوجه خطرى شد كه گرداگرد وى را فراگرفته است ، پس امام را به پايتخت خود ، خراسان فراخواند و او را وليعهد خود كرد تا در پايتخت تحت مراقبت خود بگيرد . دكتر نشار معتقد است كه مأمون ، خطر دعوت اسماعيليان را درك كرده بود و خواست به اين دعوت خاتمه دهد . امام اسماعيليان ، عبد اللّه رضى نيز فعاليت تبليغاتى وسيعى را آغاز كرده بود . پس مأمون براى مقابله با وى به على الرضا عليه السّلام نزديك شد و با او به ولايت‌عهدى بيعت كرد . « 2 » پاسخ پرسش‌ها آنچه گذشت ديدگاه‌هاى بعضى مورّخان و نويسندگان بود كه ذكر آن براى وقوف به زواياى مختلف آراء و ديدگاه‌ها ضرورت داشت . اكنون مىتوانيم از بين همه اين ديدگاه‌ها به يك نظر معتدل دست يابيم . به نظر ما مأمون از فاضل‌ترين خلفاى عباسى بود و به على بن ابى طالب عليه السّلام به ديده احترام مىنگريست و تمايلى به ريختن خون علويان نداشت . او نمىخواست روش خلفاى عباسى پيش از خود را مبنى بر تعقيب و ظلم و ستم به شيعيان ، پيش گيرد . او در نظر داشت دو شاخه خاندان هاشمى ، يعنى عباسيان و علويان را به هم نزديك كند و به دشمنى سنتى آنان پايان دهد . « 3 » اما از سوى ديگر ، معتقديم كه عمل مأمون در بيعت به ولايت‌عهدى با على الرضا عليه السّلام و انتقال خلافت از خاندان عباسى به خاندان علوى انگيزه‌هاى سياسى داشت و با اين كار مىخواست

--> ( 1 ) . السيد هاشم معروف ، عقيدة الشيعة الامامية ، ص 161 . ( 2 ) . نشار ، نشأة الفكر الفلسفى فى الاسلام ، ج 2 ، ص 391 . ( 3 ) . ابن طولون ، الشذرات الذهبيه ، ص 97 .