قيام ابو السرايا گسترده شد و اهميت فراوانى يافت . آن‌گونه كه اصفهانى روايت مىكند ، بيش‌تر مردمان كوفه كه شمارشان از دويست هزار نفر مىگذشت ، به قيام پيوستند و ابو السرايا توانست بر بيشتر شهرهاى عراق و حجاز و يمن چيره شود و پيروزىهاى جنگى فراوانى كسب كند و بسيارى از سپاهيان عباسى را با شكست روبه‌رو سازد و در نتيجه ، حاكمان سياسى را نگران و هراسان كند . اين شرايط ، ما را به بحث درباره علل شكست اين قيام مىكشاند . « 1 » يكى از علت‌هاى شكست اين قيام ، عدم انتساب ابو السرايا به خاندان علوى بود ؛ با وجود اين‌كه دعوت او براى علويان و شيعيان آن‌ها بود . ازاين‌رو ، شيعيان به ديگر پيشوايان علوى روى آوردند كه يكى از مهم‌ترين آنان محمد بن جعفر صادق بود . اين وضع ، باعث ايجاد اختلاف بين شيعيان در يارى رساندن به ابو السرايا يا ديگر پيشوايان از خاندان على شد . هم‌چنين گذشته ابو السرايا سؤال‌برانگيز و پرشبهه بود . ابو السرايا در گذشتهء نزديك ، از ياران هرثمة بن اعين ، سردار عباسى بود و اگر كينه ابو السرايا از هرثمه به سبب تأخير در پرداخت ارزاق پيش نمىآمد ، وى بر دوستى عباسيان باقى مىماند . بنابراين ، بسيارى از مسلمانان در صدق نيت ابو السرايا نسبت به خاندان علوى قانع نشده بودند . بالاخره او در گذشتهء نزديك ، يكى از ياران خاندان عباسى بود . « 2 » از ديگر عوامل شكست قيام ابو السرايا فقدان پيشوايى شايسته از علويان براى رهبرى و هدايت حركت بود . پيشواى اول اين نهضت ، محمد بن ابراهيم بود كه در مدينه آرامش و دورى از جريان‌هاى سياسى را برگزيده بود و اگر ترغيب نصر بن شبيب و پس از او ابو السرايا نبود ، هرگز براى خلافت قيام نمىكرد . هم‌چنين بيمارى محمد در طول اقامتش در كوفه ، وى را از وقايع دور نگه داشت و به ابو السرايا فرصت داد تا بر امور مسلط شود . محمد بن ابراهيم پيش از وفات ، به پيشوايى على بن عبيد اللّه وصيت كرد ، اما اين علوى سكوت و كناره‌گيرى از ميدان سياست و خطرهايش را برگزيد و از حق خود گذشت ، آن

--> ( 1 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 551 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 117 .