و مسموم شد و درگذشت . « 1 » ديوان‌ها شمار كشتگان قيام ابو السرايا را افزون بر دويست هزار نفر ذكر كرده‌اند . بدين‌سان ، نهضت شيعى ديگرى بعد از ده ماه مقاومت ، سركوب شد . « 2 » فلسفه قيام حركت ابو السرايا به شكست انجاميد . اين نهضت با تمامى نهضت‌هاى شيعه عصر عباسى اول متفاوت است ؛ زيرا هدايت و رهبرى آن را فردى خارج از خاندان ابو طالب به عهده داشت و دو پيشواى علوى اين نهضت ، كه ابو السرايا نهضت را به نام آنان پيش برد ، جز آن‌كه نمادى باشند تا شيعيان گرد آن‌ها حلقه زنند ، نقش ديگرى نداشتند و ابو السرايا براى جاه‌طلبى و كسب قدرت ، از آنان به عنوان پوششى استفاده كرد و آن دو را به عنوان حجّت و دليل براى شورش عليه دولت عباسى پيش انداخت . بنابراين ، ابو السرايا در نظر مسلمانان و شيعيان ، داعى و ياور خاندان علوى معرفى شد ، نه آن‌گونه كه دولت عباسى او را شورش‌گرى عليه عباسيان تصور كرد . اما نهضت‌هاى قبلى شيعه را پيشوايانى با كفايت از خاندان علوى هدايت مىكردند ؛ كسانى كه بين قومشان به علم و تقوا و ورع شهرت داشتند و خودشان رهبرى و هدايت نهضت را به عهده مىگرفتند . جهت ديگرى كه نهضت ابو السرايا را از نهضت‌هاى سابق شيعى متفاوت مىكند ، انتخاب شهر كوفه به عنوان مركز قيام است ؛ زيرا اين اولين بار بود كه در عصر عباسى اول ، كوفه مركز قيامى علوى مىشد ، چنان‌كه شاهد بوديم محمد نفس زكيه در حجاز ، و برادرش ابراهيم در بصره ، و سپس يحيى در سرزمين ديلم ، و برادرش ادريس در سرزمين مغرب قيام كردند . البته منصور عباسى در كوفه ، و هادى و مهدى و رشيد در بغداد ، كه نزديك كوفه است ، اقامت داشتند و از شكل‌گيرى حركتى شيعى در اين شهر پيش‌گيرى مىكردند . اما شرايط در دورهء مأمون تغيير كرد ؛ چون او در مرو خراسان اقامت داشت ، « 3 » اين امر باعث شد كه مردم كوفه به برپايى قيام و پيوستن به حركت ابو السرايا تشجيع شوند .

--> ( 1 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 549 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 123 . ( 3 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 3 ، ص 176 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 3 ، ص 112 .