سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )
367
جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )
سياستى بر خلاف اسلافش در پيش گيرد ؛ بدين معنا كه با علويان نرمى پيشه كند و با نثار پول و هدايا محبت آنان را به دست آورد ، اما نهضتهاى يحيى و ادريس - همانگونه كه گذشت - باعث شد كه وى از سياست خود عدول كند . هارون پيوسته اصرار داشت در افواه مردم وانمود كند كه مجبور است چنين سياست سركوبگرانهاى را پيش بگيرد . سيوطى روايت مىكند كه هارون در يكى از مجالس خود گفت : خبر يافتهام كه مردم در رفتار من نسبت به يكى از فرزندان على بن ابى طالب دچار ظن و بدگمانىاند ، حال آنكه به خدا قسم احدى به اندازه من او را دوست ندارد ، اما چاره چيست كه اين مردم از همه ، بر ما كينهورزتر و بدخواهترند و از همه ، بيشتر براى نابودى حكومت ما مىكوشند ، درحالىكه انتقام ايشان را گرفتيم و در آنچه دست يافتيم ، شريكشان كرديم و ليكن آنان تا جايى پيش رفتهاند كه حتى بنى اميه را بيشتر از ما مىخواهند . « 1 » اصفهانى روايت مىكند كه هارون پيش از دستگير ساختن موسى بن جعفر عليه السّلام كنار مزار رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ايستاد و گفت : اى رسول خدا ! عذر مرا از كارى كه مىخواهم انجام بدهم بپذير ! مىخواهم موسى بن جعفر را زندانى كنم ؛ چرا كه او به دنبال تفرقه و اختلاف در امت تو و ريختن خون مردم است . « 2 » و « 3 » يكى از نويسندگان متأخر ، از رفتار هارون دفاع مىكند و مىگويد : ابتدا چنين به نظر مىرسد كه هارون شخصى سفاك بوده يا اينكه هرچه در دورهء وى بر سر علويان آمد ، به دستور او بوده ، اما حقيقت غير از اين است ؛ هارون از نهضتهاى علويان عليه حكومتش مىترسيد ، ازاينرو ، نسبت به هريك از علويان كه مشكوك مىشد ، او را زندانى يا تبعيد
--> ( 1 ) . سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 293 . منظور هارون اين بود كه عباسيان بودند كه انتقام كشتهشدگان علوى را از امويان گرفتند . ( 2 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 506 . ( 3 ) . اصولا با مطالعه روابط علويان و خلفاى عباسى روشن مىشود كه خلفاى عباسى با زيركى سعى داشتند هميشه خود را مصرّ به حفظ حقوق خويشاوندى و صله رحم با علويان بدانند و علويان را كافر نعمت ، و بخيل به موهبتهايشان معرفى كنند . در سيرهء منصور و هادى اين رفتارها توسط نويسنده گزارش شده است . هارون نيز همچون سلفش ، چنين رويكردى نسبت به علويان داشت تا از شدت عواطف مسلمانان به علويان بكاهد . ( مترجم )