و وعده‌هاى عباسيان نرم شده است . همان‌گونه كه شاهد بوديم ، فضل يك ميليون درهم براى او فرستاده بود ، حال آن‌كه يحيى در قيام خود بر مردم ديلم كه از دولت عباسى ناراضى و آماده قيام بودند ، تكيه كرده بود . شرح اين ماجرا را قبلا به نقل از اصفهانى آورديم . از ديگر عوامل ، رفتار يكى از ياران برجسته يحيى ، حسن بن صالح بن حسن ، از پيشوايان شيعيان زيدى بترى بود . « 1 » حسن در كنار نهضت يحيى به عنوان يك مدعى ظاهر شد و از عوامل پراكندگى ياران يحيى و ضعف حركت وى بود . اصفهانى روايت مىكند كه حسن بن صالح بر مذهب زيديه بتريه بود كه ابو بكر و عمر را برترى مىدهند و عثمان را در شش سال اول حكومتش تفضيل و در باقى عمرش تكفير مىكنند . از ديگر اعمال ايشان اين است كه شراب مىنوشند و مسح بر روى كفش را جايز مىدانند . اين مرد با يحيى مخالفت مىنمود و اصحاب او را فاسد مىكرد . « 2 » هم‌چنين اصفهانى روايت مىكند : مردى مقدارى ميوه براى يحيى بن عبد اللّه هديه آورد ، پس وى بعضى از ياران خود را به خوردن آن ميوه‌ها دعوت كرد . حسن بن صالح غضبناك شد و گفت : آيا تو با چند تن از يارانت ميوه‌هايى را كه برايت رسيده ، مىخورى و ديگران را محروم مىسازى ؟ يحيى در پاسخ گفت : اين هديه‌اى است كه براى شخص من آورده‌اند و از غنايم و اموالى نيست كه فىء مسلمانان باشد و نتوانم در آن تصرف كنم . حسن گفت : نه ، اين صحيح نيست ! معلوم است كه اگر زمام امر را به دستگيرى ، ميان اشخاص تفاوت گذارى و از روى عدالت رفتار نكنى . « 3 » يحيى بن عبد اللّه احساس كرد اين تفرقه كه بين يارانش افتاده ، حركتش را تهديد

--> ( 1 ) . زيديان بترى ، منسوب به بتر ، به معناى بريده شده‌اند . بتر ، لقبى است كه مغيرة بن سعد ، يكى از پيشوايان شيعه زيديه ، به آن ملقّب شد . اين جماعت به صحت خلافت ابو بكر و عمر و شش سال اول خلافت عثمان اعتراف دارند ، اما عثمان را بعد از اين شش سال تكفير مىكنند . ايشان امامت مفضول و تأخير امامت فاضل و افضل را به شرطى كه شخص فاضل به آن راضى باشد ، مىپذيرند و مىگويند : هركس از اولاد حسن و حسين كه شمشير بكشد و عالم و شجاع و زاهد باشد ، او امام است . ( شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 141 ) ( 2 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 468 . ( 3 ) . همان .