كند . ازاين‌رو ، عقيدهء عصمت پيامبر ، با اين توصيف كه پيامبران رهبران يا هاديان دين هستند ، پيدا شده است . « 1 » نظريهء اين خاورشناس ، از حقيقت مهمّى پرده برمىدارد و آن اين‌كه بحث در موضوع عصمت از جانب شيعيان ، واكنش يا مقابلهء آنان با خلفايى بود كه از نظر آن‌ها غاصب بودند . و اگر اين بخواهد بر امرى دلالت كند ، اين است كه نظريهء عصمت ، كه از اصلىترين بحث‌هاى دينى است ، ارتباط محكمى با سياست دارد ، هرچند منشأ آن سياسى نباشد . متكلّمان شيعه هم بحث وجوب عصمت ائمه را پيش از بحث عصمت انبيا آغاز كرده ، سپس به اين اعتبار كه پيامبران شأن والاترى دارند ، عصمت انبيا را به آن افزوده‌اند . از سوى ديگر ، موضع هر فرقه سياسى در اسلام نسبت به عصمت ، ارتباط محكمى با موضع آن‌ها نسبت به امامت دارد و از ارتباط آن با نبوت بيشتر است ، امامت هم پيش از اين‌كه موضوعى دينى باشد ، يك موضوع سياسى است . « 2 » و « 3 » شيعه اماميه بر اين باورند كه ائمه ايشان علم نبىّ و علوم همه انبيا را به ارث برده‌اند ، و اين ديدگاه در دوران امام جعفر صادق عليه السّلام كاملا آشكار بود . « 4 » شيعيان اماميه ، امامت مفضول

--> ( 1 ) . رونلدسن ، عقيدة الشيعة ، ص 328 . ( 2 ) . دو فرقهء اماميه و اسماعيليه ، عصمت پيامبران و امامان را با براهين عقلى و نقلى پذيرفته‌اند . دربارهء سياسى بودن منشأ پيدايش بحث عصمت قابل ذكر است كه اولا : بحث عصمت در دورهء امام سجاد عليه السّلام نيز مطرح بوده است و حديثى از ايشان نقل است كه : « الامام منا لا يكون الّا معصوما و ليست العصمة فى ظاهر الخلقة فيعرف بها و لذلك لا يكون الا منصوصا . قيل له : يابن رسول اللّه المعصوم فما معنى المعصوم ؟ قال : هو المعتصم بحبل اللّه و حبل اللّه هو القرآن . » ( ر . ك : محمد بن على بن حسين قمى ( ابن بابويه ) ، معانى الاخبار ، ص 132 . ) ثانيا : موضوع امامت و رهبرى بعد از پيامبر ، محور تحولات سياسى ، اجتماعى و فرهنگى جهان اسلام و منشأ پيدايش فرقه‌هاى اسلامى است . طبيعى است كه از اين نظر ، شيعه نيز مدعاى سياسى داشته است . اصولا سياسى بودن موضوع امامت به ماهيت دين اسلام برمىگردد كه سياست در دين تنيده شده است و حتى رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله در طول رسالت خود در مدينه همچون يك سياست‌مدار به حكمرانى پرداخت ، ازاين‌رو ، دريچه عصمت نيز به عنوان زير مجموعه امامت سياسى است ، اما از نگاه شيعيان امامت و عصمت با وجود اشكال سياسىاش نص الهى و يك باور دينى است ، نه دستاويزى براى مقايسه و برترى امامانشان نسبت به خلفاى بنى عباس كه اين معنا از نظر ايشان نياز به اثبات نداشته است . ( مترجم ) ( 3 ) . احمد صبحى ، نظرية الامامة لدى الشيعة الاثنى عشرية ، ص 134 - 135 . ( 4 ) . عاملى ، الفصول المهمة ، ص 195 / محمد بن طلحة ، مطالب السؤول ، ص 51 / كلينى ، الكافى ، ص 56 به بعد .