سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

242

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

خود خواند . امام صادق عليه السّلام نيز دعوت او را از آن رو كه عبد اللّه فردى مسنّ و مورد احترام علويان و عباسيان بود ، اجابت كرد . عبد اللّه بن حسن شرح ماجراى آن اجتماع را براى حضرت باز گفت . امام صادق عليه السّلام آنچه را كه در آن اجتماع بر آن توافق كرده بودند رد كرد و فرمود : « همانا فرزند تو به خلافت دست نخواهد يافت و هرگز كسى به آن نمىرسد ، مگر صاحب قباى كوچك . » مقصود امام از صاحب قباى كوچك ، منصور بود . « 1 » بدين‌سان ، امام جعفر عليه السّلام نارضايتى و عدم پذيرش خود را نسبت به بيعت با محمد نفس زكيه نشان داد . او خود پيشواى شيعه اماميه بود كه عقيده داشتند خلافت محدود به نوادگان حسين بن على عليه السّلام است . با اين حال ، امام صادق عليه السّلام خود براى كسب خلافت تلاش نكرد و به امامت معنوى بسنده نمود و فقط به امر علم و دين پرداخت . شهرستانى مىگويد : « او در دين ، علم فراوان داشت و در حكمت ، از ادب كامل برخوردار بود ، نسبت به دنيا زهد بيش از حد مىورزيد و داراى ورعى بود كه او را از شهوت‌ها بازمىداشت . آن حضرت مدتى در مدينه ساكن بود و به شيعيان فايده مىرساند و از اسرار علوم بر دوست‌داران خود افاضه مىكرد ، سپس مدتى به عراق آمد و در آن‌جا متعرض امر امامت نشد و با هيچ كس بر سر خلافت نزاع نفرمود ، بلكه در بحر معرفت غوطه‌ور شد و به جريان‌هاى افراطى تمايل پيدا نكرد . . . امام جعفر در ديدگاه‌هاى دينى خود ميانه‌رو بود و از اعتقاد به رجعت ، بداء ، تناسخ ، غلو ، حلول و تشبيه اعلام برائت كرد . » « 2 » و « 3 »

--> ( 1 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 147 . هم‌چنين صاحب فخرى روايت مىكند كه منصور گفت : از همان ساعت من واليان خود را منصوب كردم . ( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 2 ، ص 27 . ( 3 ) . در برائت جستن امام از تناسخ ، غلو ، حلول و تشبيه ، منابع شيعه و سنى اتفاق نظر دارند ، اما در رجعت و بداء احاديث صحيح بسيارى از ائمه اماميه به‌ويژه امام صادق عليه السّلام در بداء نقل شده است . ( ر . ك : كلينى ، اصول كافى ، ج 1 ، ص 200 ) معناى رجعت اين است كه خداوند با ظهور امام غايب ، عده‌اى از كسانى را كه در گذشته از دنيا رفته‌اند به همان اندام و صورتى كه داشته‌اند زنده كرده و به دنيا برمىگرداند ، عده‌اى را عذاب مىدهد و عده‌اى را ذليل و خوار مىكند . رجعت همچون معاد جسمانى است و با تناسخ متفاوت مىباشد . شيعيان در امكان وقوع رجعت ، به معجزه عيسى در زنده كردن مردگان و نيز آيهء « قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا -