موضع امام صادق عليه السّلام نسبت به قيام نفس زكيه امام جعفر صادق در اجتماع معروفى كه در اواخر عصر اموى تشكيل شد و در آن ، بسيارى از بنى هاشم حاضر بودند و با محمد بن عبد اللّه ، معروف به نفس زكيه بيعت كردند ، حضور نداشت . بيشتر اين هاشميان از خاندان عباس بن عبد المطلّب و خاندان حسن بن على بودند . از عباسيان ، امام ابراهيم بن محمد بن على و ابو جعفر منصور و صالح بن على در آن مجلس حضور داشتند و از بيت امام حسن ، عبد اللّه بن حسن و پسرانش محمد و ابراهيم ، هم‌چنين افرادى از بنى عثمان در مجلس حاضر بودند . نخست ، صالح بن على سخن آغاز نمود و از حاضران خواست كه با يكى از هاشميان بيعت كنند . عبد اللّه بن حسن پيش آمد و فرزندش محمد نفس زكيه را شايسته اين كار دانست . همهء حاضران ، از جمله ابو جعفر منصور با وى بيعت كردند ، حتى منصور در هنگام ترك آن اجتماع ، در حالى كه جهاز شتر نفس زكيه را در دست داشت ، خطاب به مردم مىگفت : « اين محمد بن عبد اللّه است ، اين مهدى ما اهل بيت است . » « 5 » شكى نيست كه عبد اللّه بن حسن از حضور نداشتن امام جعفر صادق در آن اجتماع تاريخى ، خشنود نبود ؛ چرا كه امام جعفر عليه السّلام نماينده خاندان حسين بن على و نيز سرور تمام بنى هاشم در عصر خود بود . « 6 » عبد اللّه بن حسن مىخواست نظر امام جعفر عليه السّلام را دربارهء آنچه در آن اجتماع گذشت و بيعتى كه با فرزندش محمد نفس زكيه شد ( كه به او لقب مهدى داده بودند ) بداند . ازاين‌رو ، به دنبال امام جعفر عليه السّلام فرستاد و آن حضرت را نزد

--> - روش سياسى ديگرى داشتند . از مختصات اين روش اين بود كه در وهله اول ، بنيان‌هاى كلامى و فقهى شيعيان به عنوان يك حزب پويا و منسجم تحكيم گردد . و در مرحله بعد ، شيعيان به طاغوت‌هاى زمان خود پشت كنند و به مبارزه منفى با ايشان برخيزند . از امام نقل است كه « . . . من تحاكم اليهم - السلطان و القضاة - فى حق او باطل ، فانما تحاكم الى الطاغوت . . . » ( كلينى ، كافى ، ج 7 ، ص 41 ) علاوه بر اين ، امام باوجوداين‌كه قيام‌هاى زيدى را تأييد نمىكردند در شرايط دشوار ، همچون قيام نفس زكيه ، با عمل به يارى ايشان شتافتند و در گفتار نيز قيام زيد را ستوده‌اند . ( مترجم ) . شيخ محمد أبو زهرة ، الامام الصادق ، ص 94 . ( 5 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 209 . ( 6 ) . ابن العماد ، شذرات الذهب ، ج 1 ، ص 220 .