مىشد . « 1 » استاد خانم دكتر كلشف آغاز دعوت علويان را در مصر ، از زمان ورود اين علوى به آن‌جا ، در دوره منصور و در امارت حميد بن قحطبه ( 143 - 144 ق ) مىداند ؛ « 2 » يعنى وقتى كه براى پدر و عمويش دعوت مىكرد ، و امور اين دعوت علوى را خالد بن محمد بن ابى طالب و يارانش بر عهده گرفته بودند . اما تلاش‌هاى اين علوى چندان دوام نياورد و با فروپاشى قيام نفس زكيه و برادرش ابراهيم ، پايان يافت . شيعيان مصر در طول عصر عباسى اول آرام بودند تا اين‌كه دوره خلافت متوكل رسيد كه آتش جنگ ويران‌گرى را با خاندان على بن ابى طالب برافروخت . او به والى خود در مصر دستور داد كه علويان را در سال 236 ق از آن ديار به عراق كوچ دهد . « 3 » روايات درباره سرنوشت على بن محمّد نفس زكيه متفاوت است ؛ به نقلى وى دستگير و نزد منصور فرستاده شد ، و به نقلى ديگر ، او در مصر پنهان گرديد تا اين‌كه مرد . استاد خانم دكتر كلشف نظر دوم را ترجيح مىدهد . « 4 » نكتهء حايز اهميت اين‌كه بعضى از امويان در مصر به سر مىبردند و به رغم دشمنى سنّتى و كهنه‌اى كه بين امويان و علويان مىشناسيم ، با على بن محمد بيعت كرده بودند و مصعب و منصور و زيد ، فرزندان اصبغ بن عبد العزيز بن مروان ، از جمله آنان بودند . « 5 » قبايل مختلف سرزمين حجاز نسبت به قيام نفس زكيه مواضع گوناگونى اتخاذ كردند . اولين قبيله‌اى كه ولايت محمد را پذيرفت ، قبيله جهينه بود كه وى را پناه داد و مخفىاش كرد و حمايت نمود . قبيله مزينه نيز ولايت او را پذيرفت . موضع اين دو قبيله دربارهء پيشواى علوى ، خشم منصور را عليه آنان برانگيخت ؛ او فرمان داد چهارصد تن از افراد اين دو قبيله را دستگير و آنان را در نزديكى مدينه ، در ربذه و در گرماى شديد تنبيه كنند ، آن هم پس از اين‌كه خاندان عبد اللّه بن حسن را دستگير كرده بود . « 6 » از قبايل ديگرى كه به نفس زكيه پيوستند و قواى نظامى او را شكل دادند ، قبايل

--> ( 1 ) . محمد حسين مظفرى ، تاريخ الشيعه ، ص 175 . ( 2 ) . خانم كلشف ، مصر فى عصر الولاة ، ص 88 . ( 3 ) . مقريزى ، الخطط ، ج 4 ، ص 153 . ( 4 ) . خانم كلشف ، مصر فى عصر الولاة ، ص 88 . ( 5 ) . أبو المحاسن ، النجوم الزاهرة ، ج 2 ، ص 280 . ( 6 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 190 .