محمد نفس زكيه بر منبر رفت و پس از حمد و ثناى خدا گفت : « اما بعد ، اى مردمان ! كار اين طغيان‌گر ، دشمن خدا ، ابو جعفر چنان است كه از شما نهان نمانده ، او گنبد سبز را از روى عناد با قدرت خداوند و تحقير كعبه حرام ، بنيان كرده است . خدا فرعون را وقتى به عقوبت گرفت كه ادعاى " انا ربكم الاعلى " داشت . و شايسته‌ترين افراد براى قيام به امر دين ، فرزندان مهاجران و انصار هستند كه با آنان هميارى كردند . خدايا ! اينان حرام تو را حلال ، و حلال تو را حرام كرده‌اند ، كسى را كه تو بيم داده‌اى امان داده‌اند و كسى را كه امان داده‌اى بيمناك ساخته‌اند ، خدايا عده آنان را كم كن ! آن‌ها را بكش و از رحمتت دورشان كن و كسى را از آنان باقى مگذار ! اى مردم ! به خدا در بين شما قيام نكردم از آن رو كه شما اهل قوت و صلابت من باشيد ، بلكه شما را براى خويشتن برگزيدم . به خدا به اين كار نپرداختم ، مگر بعد از آن‌كه در هر شهرى كه خدا در آن پرستش مىشود براى من بيعت گرفته شد . » « 1 » نفس زكيه ، ابا جعفر منصور ، خليفه عباسى را به طغيان توصيف و به فرعون تشبيه كرد و او را به سبب ساخت گنبد سبز در پايتخت جديدش بغداد ، نكوهش كرد . هم‌چنين محمد گفت كه او شايسته‌ترين فرد بين فرزندان مهاجران براى سرپرستى خلافت است . او امر خلافت را تنها بر خاندان على ابن ابى طالب عليه السّلام يا بنى هاشم محدود نكرد ؛ زيرا مىدانست كه مدينه سرزمين انصار رسول خداست ، بنابراين ، به آنان هم اشاره كرد . محمد پس از آن گفت كه تمامى سرزمين‌هاى اسلامى با او بيعت كرده‌اند . ما نمىدانيم او اين مطلب را بدان روى براى مردم مدينه گفت كه تأييدى بر حقش باشد و آنان را به بيعت ترغيب كند ، يا اين‌كه واقعا يقين داشت كه در ساير شهرهاى اسلامى براى او بيعت گرفته‌اند ، هرچند ما رأى اول را ترجيح مىدهيم . دكتر حسن ابراهيم دربارهء خطبه محمد نفس زكيه توضيحاتى مىدهد و مىگويد : « كسى كه اين خطبه را مىخواند به اين نتيجه مىرسد كه بنا به عواملى ، مجبور به خروج بوده ؛ از جمله اين‌كه او طالب خلافت بود و خود را شايسته‌ترين مردمان به آن مىديد ،

--> ( 1 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 188 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 5 ، ص 255 .