سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )

145

جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )

مسعودى مىگويد : « ابو سلمه ، حفص بن سليمان ، از وقتى خبر كشته شدن ابراهيم امام را شنيد ، درصدد بود از دعوت عباسى بازگردد و به خاندان ابو طالب دعوت كند . » « 1 » صاحب فخرى هم مىآورد : « ابو سلمه با از خودگذشتگى تمام ، به كار دعوت عباسيان قيام كرد ، ولى چون احوال بنى عباس را نيك آزمايش و زيرورو كرد ، بر آن شد كه از ايشان روى گردانده ، به فرزندان على عليه السّلام بپيوندد . » « 2 » ابن عساكر و مقدسى هم به تلاش‌هاى ابو سلمه براى انتقال خلافت به علويان اشاره مىكنند ، « 3 » و نيز دينورى ابو سلمه را از بزرگان شيعه توصيف مىكند . « 4 » دلايل روى آوردن ابو سلمه به علويان سؤال اين است كه چه چيزى ابو سلمه را از سرسپردگى به عباسيان ، به سوى علويان سوق داد ؟ نمىتوانيم بگوييم كه ابو سلمه در آن هنگام كه عباسيان مردم را به « الرضا من آل محمد صلّى اللّه عليه و آله » مىخواندند ، خودش چون بسيارى از شيعيان علوى فريب خورده بود ؛ چرا كه وى سرسلسلهء داعيان عباسى و داماد بكير بن ماهان ، از اولين و بزرگ‌ترين اين داعيان بود ، و آنان هر دو به امامت محمد بن على عباسى دعوت مىكردند و بر همهء اسرار دعوت عباسى و ابعاد و ابزار آن آگاه بودند . اما به نظر ما انتخاب ابو مسلم خراسانى به رهبرى قيام در خراسان ، اولين عامل در تغيير گرايش ابو سلمه بود . ابو مسلم توانست در اين امر بر همه پيشى بگيرد و تمامى داعيان عباسى را از ميدان بيرون كند . او علاوه بر ديدگاه‌هاى شعوبىگرى و قساوت و خشونتى كه داشت ، نقش اصلى را در سقوط دولت اموى و برپايى دولت عباسى ايفا كرد و بر عرب‌ها سخت گرفت و به امويان و يارانشان ستم و بيداد كرد كه منابع عربى متقدم به آن اشاره دارند . « 5 »

--> ( 1 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 268 . ( 2 ) . ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 137 . ( 3 ) . ابن عساكر ، التاريخ الكبير ، ج 4 ، ص 377 / مقدسى ، البدء و التاريخ ، ج 6 ، ص 67 . ( 4 ) . دينورى ، الاخبار الطوال ، ص 336 . ( 5 ) . تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 70 - 75 / ابن طباطبا ، الفخرى فى الآداب السلطانيه ، ص 135 - 136 .