فرقه ديگرى هم بودند به نام فرقهء بيانيه ، ياران بيان بن سمعان تميمى ، كه مىگفتند امامت از ابو هاشم به وى منتقل شده است . بيان بن سعمان از غاليانى بود كه به الوهيت على بن ابى طالب قابل بودند . فرقهء رزّاميه كه ياران رزّام بن رزم بودند نيز امامت را از على عليه السّلام به پسرش محمد و سپس به پسرش ابو هاشم ، و آن‌گاه به وصيت ، به على بن عبد اللّه بن عباس مىرساندند . آنان امامت را پس از آن به محمد بن على رسانده و مىگفتند كه او به امامت فرزند خود ابراهيم امام وصيت كرده است . « 1 » شهرستانى مىگويد : ابو مسلم در آغاز كار بر مذهب كيسانيه بود و علومى را كه به آن‌ها اختصاص داشت ، از داعيان اين مذهب كسب كرده بود . وى به امام جعفر بن محمد صادق عليه السّلام نامه فرستاد كه : « همانا من كلمه را آشكار كردم و مردم را از دوستى بنى اميه باز داشته ، به دوستى اهل بيت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فراخواندم . پس اگر تو را در آن ( خلافت ) رغبتى است ، از جانب من منّتى بر تو نيست و من كار را به انجام رسانده‌ام . » امام صادق عليه السّلام در پاسخ وى نوشت : « نه تو از ياران من هستى و نه زمان ، زمان من است . » اين بود كه ابو مسلم به ابو العباس سفاح روى آورد و او را به خلافت رسانيد . « 2 » شيعه زيديه در اين بخش به شيعه زيديه مىرسيم و آن همان فرقه‌اى است كه پرچم مبارزه نظامى را با دولت عباسى ، از زمان برپايى آن و در طول عصر عباسى اول ، به دوش كشيد و اين مبارزه در دوره‌هاى بعدى نيز ادامه يافت . فرقه زيديه به زيد بن على منسوب است كه عليه خليفه اموى ، هشام بن عبد الملك « 3 » قيام كرد و ما در مقدمه‌اى كه از تاريخ شيعه قبل از عصر عباسى آورده بوديم از آن بحث كرديم . « 4 » زيد در مدينه ، شهرى كه علويان آن را محل سكونت خود قرار داده بودند ، بزرگ

--> ( 1 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 152 - 154 / الرازى ، اعتقادات فرق المسلمين و المشركين ، ص 63 به بعد و بغدادى ، الفرق بين الفرق ، ص 153 - 155 . ( 2 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 154 . ( 3 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 128 به بعد . ( 4 ) . و او زيد بن على زين العابدين بن حسين بن على بن ابى طالب است كه در سال 80 ق متولد شد و در سال 122 ق كشته شد . ( ابن كثير ، البداية و النهاية ، ج 9 ، ص 328 به بعد )