اموى همداستان باشند . ابو هاشم سعى كرد عقايد اسلامى و غير اسلامى ، بخصوص عقايدى را كه در خراسان رايج بود ، باهم موافق سازد . مردم خراسان او را طبق وصيت پدرش ، ابن حنفيه وارث امامت قلمداد مىكردند . « 1 » ابو هاشم داعيان و حجت‌ها را به كار گرفت و از اين پس بود كه اصطلاح داعى و حجت ، از مهم‌ترين اصطلاحات شيعه شد و داعيان و حجج ، پايهء اصلى تفكر شيعه را ، اعم از شيعيان عباسى و اثناعشرى و اسماعيلى ، تشكيل دادند . هم‌چنين ابو هاشم فكر به كارگيرى نقبا و انديشه دانش مكنون را ، به اين عنوان كه او از پدرش و او نيز آن را از امام على عليه السّلام به ارث برده ، مطرح كرد ، و نيز ابو هاشم اول كسى بود كه وصيت را از بيت فاطمى خارج كرد ؛ چون او خود فاطمى نبود . او هم‌چنين وصيت به امامت را از بيت علوى به عموم بنى عبد المطلب تعميم داد . « 2 » فرقه هاشميه پس از ابو هاشم به فرقه‌هاى متعددى تقسيم شد . مشهورترين آن‌ها فرقه منتظرين بود ، با اين اعتقاد كه ابو هاشم به پسر برادرش حسن بن على بن محمد بن حنفيه وصيت كرده است و او بعد از ابو هاشم ، امام است . حسن بن على نيز به فرزندش على بن حسن وصيت كرد و چون او مرد و از خود فرزندى نداشت ، اين عده منتظر بازگشت ابن حنفيه‌اند . فرقه دوم ، عباسيه بودند با اين اعتقاد كه بعد از ابو هاشم ، محمد بن على بن عبد اللّه بن عباس بن عبد المطلب امام است و ابو هاشم به نفع او از امامت كنار كشيده است . « 3 » فرقه سوم ، بر اين باور بودند كه ابو هاشم به امامت عبد اللّه بن عمرو بن حرب كندى وصيت كرد ، لذا امامت از ابو هاشم به عبد اللّه رسيد و روح ابو هاشم به او منتقل شد ، اما اين شخص ، عالم يا متدين نبود ، ازاين‌رو ، او را به دروغ‌گويى و خيانت متهم كردند و از او روى گرداندند و به جايش امامت عبد اللّه بن معاوية بن عبد اللّه بن جعفر بن ابى طالب را پذيرفتند . « 4 »

--> ( 1 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 91 . ( 2 ) . نشار ، نشأة الفكر الفلسفى فى الاسلام ، ج 2 ، ص 63 . ( 3 ) . ابن نشوان ، الحور العين ، ص 159 - 160 . ( 4 ) . شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 151 / ابو خلف القمى ، المقالات و الفرق ، ص 34 - 36 .