شد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آزادش كرد و وى به مكه بازگشت . « 1 » او اين لطف پيامبر را قدرشناسى كرد و در قبال آن ، اخبار قريش را براى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مىنوشت . اندكى پيش از غزوه احد نيز پيكى را نزد حضرت فرستاد تا رسول خدا را از عزم قريش براى حمله به مدينه آگاه كند . « 2 » عباس پيش از فتح مكه براى ديدار با پيغمبر به مدينه آمد و اسلام خود را اظهار كرد كه شمار بسيارى از بنىهاشم به او اقتدا كردند و مسلمان شدند . پس از رحلت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله عباس در غسل و دفن آن حضرت با على بن ابى طالب و فضل و قثم بن عباس و اسامة بن زيد همراه شد ، ازاين‌رو ، در اجتماع سقيفه بنى ساعده كه به بيعت با ابو بكر صديق براى خلافت منتهى شد ، شركت نداشت . « 3 » عباس همچون ديگر بزرگان خاندان پيغمبر معتقد بود كه على بن ابى طالب شايسته‌ترين صحابى براى خلافت پس از رسول خداست . از اين پس همهء بنى هاشم بر اين محور وحدت گرد آمدند و بخصوص اين اتحاد ، طى رقابتى كه بين على بن ابى طالب و عثمان بن عفان براى جانشينى عمر بن خطاب شكل گرفته بود ، آشكار شد كه عباس در صف اول ياران على عليه السّلام بود . « 4 » عباس در عهد خلفاى راشدين هم موقعيتى ممتاز داشت . براى مثال ، هر وقت نزد عمر بن خطاب مىآمد ، عمر به احترام او از جا برمىخاست . هنگامى كه عمر مىخواست خانه او را بخرد و به مسجد ضميمه كند ، عباس ، خانه را در راه خدا و مسلمانان و براى توسعه مسجد بخشيد . هم‌چنين عباس مورد احترام عثمان بود ، هرچند او على بن ابى طالب را تأييد مىكرد . عباس حدود نود سال عمر كرد و در مدينه وفات يافت و نه پسر كه بزرگ‌ترين ايشان عبد اللّه بن عباس ( مشهور به حبر الأمه ) بود از خود به جاى گذاشت .

--> ( 1 ) . سيرة ابن هشام ، ج 2 ، ص 29 / تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 159 . ( 2 ) . ابن هشام در كتاب سيره‌اش نقل مىكند كه « عباس قبل از فتح مكه در شهر مكه مىزيست و منصب سقايت آن را عهده‌دار بود و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از او راضى بود . » ( ج 4 ، ص 42 ) ( 3 ) . سيرة ابن هشام ، ج 4 ، ص 306 - 311 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 305 / ابن اثير ، الكامل فى التاريخ ، ج 3 ، ص 30 - 31 .