عبد اللّه بن عباس عبد اللّه بن عباس سه سال پيش از هجرت ( 619 م ) به دنيا آمد « 1 » و مورد احترام و محبت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و از نزديكان آن حضرت بود . « 2 » ازاين‌رو ، عبد اللّه در رأس راويان حديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله قرار گرفت . او در بسيارى از وقايع عهد خلفاى راشدين شركت داشت و در سپاه اسلام ، كه در دوره عثمان بن عفان طبرستان را فتح كرد ، حاضر بود . هنگامى كه على بن ابى طالب عليه السّلام خليفه مسلمانان شد ، فرزندان عباس بن عبد المطلب را در چندين منطقه از سرزمين‌هاى اسلامى حاكم كرد . آن حضرت عبد اللّه بن عباس را بر بصره ، عبيد اللّه را بر يمن و معبد را بر مكه و قثم را بر بحرين ولايت داد . « 3 » عبد اللّه بن عباس در دو جنگ جمل و صفين در كنار على بن ابى طالب بود . وقتى كه جنگ به حكميت انجاميد ، اهل شام عمرو بن عاص را به عنوان حكم انتخاب كردند ، على عليه السّلام نيز خواست عبد اللّه بن عباس را حكم قرار دهد ، اما شمار فراوانى از سپاهيان عراقى وى بر انتخاب ابو موسى اشعرى پاى فشردند . امام على عليه السّلام سرپيچى ابو موسى و پشت كردن و جدايى وى را از خودش به آنان يادآور شد ، و در مقابل از شايستگىهاى عبد اللّه بن عباس سخن گفت ، اما اين عده انتخاب عبد اللّه را به سبب نزديكىاش به على عليه السّلام و اين‌كه او از بنى هاشم است ، نپذيرفتند . « 4 » روابط علويان و عباسيان در عصر اموى در ابتداى خلافت امويان ، روابط خوب و دوستانه دو خاندان علوى و عباسى ادامه يافت ؛ چرا كه برپايى دولت اموى در حقيقت ، به معناى پيروزى امويان بر هاشميان بود ، و اين امر ، وحدت بنى هاشم را براى باز پس‌گيرى خلافت از امويان كه آن را بين خود موروثى كرده بودند ، ضرورى مىنمود . حسين بن على عليه السّلام پرچم مبارزه با دولت اموى را بر دوش گرفت ،

--> ( 1 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 3 ، ص 108 . ( 2 ) . مسعودى روايت مىكند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله او را دعا كرد و گفت : « بارخدايا او را دين‌شناس كن و تأويل آيات را به او بياموز . » ( مروج الذهب ، ج 3 ، ص 109 ) ( 3 ) . سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 205 . ( 4 ) . دينورى ، الأخبار الطوال ، ص 206 / أبو الفدا ، المختصر فى اخبار البشر ، ج 7 ، ص 77 .