منصور سيد سجادى
99
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى )
نبوده بلكه به ساتراپى باكتريا ( بلخ ) تعلق داشت كه نام آن در كتيبههاى گوناگون دوران هخامنشيان ياد شده است . در تقسيمبندىهاى ادارى و كشورى حكومت هخامنشيان ساتراپى باكتريا ( بلخ ) شامل سرزمينهايى بوده كه از دامنههاى هندوكش تا آمودريا را دربرمىگرفته است 22 . در ميان نوشتهها و كتيبههاى شناخته شدهء هخامنشى ، نام ساتراپى باكتريانا تاكنون در پنج كتيبه ديده شده است كه عبارتند از : 1 . كتيبهء داريوش در بيستون ( DBI , 16 ) 2 . كتيبهء داريوش در تخت جمشيد ( Dpe , 16 ) 3 . كتيبهء داريوش در شوش ( Dse , 22 ) 4 . كتيبهء داريوش در نقش رستم ( Dna , 23 ) 5 . كتيبهء خشايارشا در تخت جمشيد ( Xph , 21 ) داريوش در كتيبهء بيستون خود پس از گفتارى دربارهء اقامت خود در بابل از شورشى كه در برخى از ايالات عليه وى درگرفته بود ، سخن مىگويد . ايالات مورد بحث عبارت بودند از پارسه ( پارس ) ، اوژ ( خوزستان ) ، مديا ( ماد ) ، اسورا ( آشور ) ، مودرايا ( مصر ) ، پارثوا ( خراسان ؟ ) ، مارگو ( مرو ) ، ثناگوش ( پنجاب ) و سكاتيگر و خودا ( مملكت سكاها ) . داريوش در همين كتيبه به نحوهء برخورد خود با شورشيان مىپردازد و از جمله دربارهء چگونگى خواباندن شورش مرو مىنويسد : « داريوش شاه گويد : كشورى مرو نام ، اين نسبت به من نافرمان شد . مردى ( فراد ) نام مروزى را سردار كردند . پس از آن من ( دادرشيش ) نام پارسى ، بنده من ، شهربان در باختر ( بلخ ) عليه او فرستادم . چنين با او گفتم : فرارو آن سپاهى را كه خود را از آن من نمىخواند بزن ! پس از آن ( دادرشيش ) با سپاه رهسپار شد . با مروزىها جنگ كرد . اهورامزدا مرا يارى كرد . به خواست اهورامزدا سپاه من آن سپاه نافرمان را بسيار بزد . از ماه ( آثرى يادييى ) 23 روز گذشته بود . آنگاه جنگ ايشان درگرفت . داريوش شاه گويد : پس از آن كشور از آن من شد . اين ( است ) آنچه به وسيلهء من در باختر كرده شد . » 23 . پس از موفقيت سپاه داريوش ، مرو مجددا به شكل