منصور سيد سجادى

100

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى )

جزئى از ساتراپى باكتريا و حكومت هخامنشيان درآمد . پس از اين اتفاق و تا زمان حملات نيروهاى متحدهء اروپايى به سركردگى اسكندر مقدونى به ايران منطقهء مرو كم و بيش از ثبات سياسى و نظامى برخوردار بود . * * * شكست‌هاى سه‌گانهء هخامنشيان از متحدين اروپايى و نفوذ مقدونيان و يونانيان در داخل فلات ايران ، باعث تغييرات دامنه‌دارى در زمينه‌هاى اجتماعى و سياسى ساكنين فلات ايران گرديد و نام و خاطرهء شخصيت اول اين فاتحان جديد ؛ يعنى اسكندر تأثير زيادى در جامعهء آن روزى گذاشت چنان‌كه بعدها حتى نام وى با ذو القرنين مذكور در قرآن مجيد نيز يكى دانسته شد 24 . اسكندر در خلال عبور خود از سرزمين‌هاى شرقى فلات ايران زمان درازى را در اين سرزمين‌ها سپرى نكرد و تنها به پايه‌گذارى و ساختمان 25 برخى از اسكندريه‌ها و از جمله اسكندريهء مرو قناعت كرد و سپس جانشينان وى به ساختمان و گسترش روستاها و برخى از شهرها در منطقه دست زدند . يكى از آنان يعنى آنتيوخوس اول ( 261 - 281 پيش از ميلاد ) اسكندريهء مرو را بازسازى كرد و آن را به نام خود يعنى آنتيوخيا مرگيانا خواند . همين آنتيوخوس ديوار دفاعى طولانى و عظيمى را براى دفاع در مقابل بيابانگردان آسياى مركزى به دور شهر مرو كشيد كه بقاياى آن در اين واحه هنوز وجود دارد 26 . در ميان مردمى كه در اين سرزمين‌ها زندگى مىكردند ، اتحاديه‌اى از قبايلى مىزيستند كه با نام پارنى شناخته مىشدند . در اواخر حكومت سلوكيان برخى از فرماندهان يكى از اين قبايل ؛ يعنى پارت‌ها 27 آغاز به بازسازى حكومتى ايرانى در منطقه كردند كه بعدها با نام اشكانيان يا پارتيان ، سرزمين‌هاى تحت حكومت خود را تا بخش‌هاى غربى فلات ايران و خارج از آن كشاندند . تاريخ مرغيانه در دورهء پارتى تا اندازه‌اى روشن است . اختلافات موجود بين سلوكيان باكتريا ( بلخ ) به مهرداد اول اشكانى اجازه داد تا بتواند بخشى از آن سرزمين را