محمد الريشهري
63
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
گزارشها در باب « خروج المهدى » آمدهاند ، ولى متن آنها ، اشارهاى به قيام مهدوى ندارند . ظاهراً برداشت ابن ماجه آن بوده است كه اين قيام ، در رابطه با مهدويت است . ترمذى ( م 279 ق ) روايت ابو هريره را نقل كرده است كه با مهدويت ارتباطى ندارد . « 1 » حاكم نيشابورى ( م 405 ق ) روايت ثوبان را با دو طريق « 2 » و روايت عبد اللَّه بن مسعود را نقل كرده است . « 3 » يكى از گزارشهاى ثوبان ، موقوف است و به پيامبر صلى الله عليه و آله استناد داده نشده است . هر سه متن در بارهء « رايات سود » ، به قيام امام مهدى عليه السلام تصريح كردهاند . نكتهء مهم ، اين كه : در مصادر اصلى حديثى اهل سنّت ، تنها همين سه روايت ( يعنى گزارشهاى ثوبان ، عبد اللَّه بن مسعود و ابو هريره ) نقل شده و هيچ قولى از صحابه يا كعب الأحبار ، گزارش نشده است . كتاب الفتن نگاشتهء نعيم بن حمّاد مروزى ( م 228 ق ) اگر چه جزو كتابهاى حديثى مشهور اهل سنّت نيست ، ولى شاخصترين كتاب در گزارشهاى « رايات سود » است . در كتاب نعيم بن حمّاد - كه با امام رضا عليه السلام و امام جواد عليه السلام و امام هادى عليه السلام معاصر بوده است - ، نزديك به شصت گزارش در بارهء « رايات سود » وجود دارد كه در دو گروه مجزّا ارائه شدهاند : « رايات سود » بنى عبّاس و « رايات سود » مرتبط با قيام امام مهدى عليه السلام . بيشتر گزارشهاى موجود در اين كتاب ، از اقوال صحابه ، تابعان و كعب
--> ( 1 ) . سنن الترمذى : ج 4 ص 531 ح 2269 . ( 2 ) . المستدرك على الصحيحين : ج 4 ص 510 ح 8432 و ص 547 ح 8531 . ( 3 ) . المستدرك على الصحيحين : ج 4 ص 511 ح 8432 .