جداست . امام خمينى رحمه الله با اشاره به اين ديدگاه مىفرمايد : استكبار ، وقتى كه از نابودى مطلق روحانيت و حوزه‌ها مأيوس شد ، دو راه را براى ضربه زدن انتخاب نمود : يكى راه ارعاب و زور ، ديگرى ، راه خدعه و نفوذ . در قرن معاصر ، وقتى حربهء ارعاب و تهديد ، چندان كارگر نشد ، راه‌هاى نفوذ ، تقويت گرديد . اوّلين و مهم‌ترين حركت ، القاى شعار « جدايى دين از سياست » است كه متأسّفانه اين حربه در حوزهء روحانيت تا اندازه‌اى كارگر شده است ، تا جايى كه دخالت در سياست ، دون شأن فقيه و ورود در معركهء سياسيّون ، تهمت وابستگى به اجانب را به همراه مىآورد . . . . ضربات روحانيت ناآگاه و آگاه وابسته ، به مراتب ، كارىتر از اغيار بوده و هست . در شروع مبارزات اسلامى ، اگر مىخواستى بگويى : شاه خائن است ، بلافاصله جواب مىشنيدى كه شاه شيعه است ! ترويج تفكّر « شاه ، سايهء خداست » و يا « با گوشت و پوست نمىتوان در مقابل توپ و تانك ايستاد » و اين كه « ما مكلّف به جهاد و مبارزه نيستيم » و يا « جواب خون مقتولين را چه كسى مىدهد ؟ » و از همه شكننده‌تر ، شعار گم‌راه‌كنندهء « حكومت قبل از ظهور امام زمان عليه السلام باطل است » ، و هزاران « إن قلت » ديگر ، مشكلات بزرگ و جان‌فرسايى بودند كه نمىشد با نصيحت و مبارزهء منفى و تبليغات ، جلوى آنها را گرفت . تنها راه حل ، مبارزه و ايثار و خون بود . « 1 » شواهد ديدگاه دوم در اين جا لازم است به احاديثى كه به عنوان شاهد و دليل ديدگاه دوم ( اختصاص تشكيل حكومت دينى به عصر حضور ) ، مورد استناد قرار مىگيرند ، اجمالًا اشاره و توضيحات لازم ارائه گردد :

--> ( 1 ) . صحيفهء امام : ج 21 ص 278 ( پيام امام به مراجع اسلام ، 3 / 12 / 67 ) .